Hoofdcommentaar

Nieuw Liberaal Peil

Medium groene commentaar liberalen

Het academisch peil van de vvd begint omineus te dalen. Wat is er aan de hand? Het is op de keper beschouwd simpel. Het wetenschappelijke denken binnen de VVDis sinds vijf jaar in handen van Patrick van Schie, een 42-jarige historicus die nu vijftien jaar in dienst is van de Teldersstichting waarvan vijf jaar als directeur. De Teldersstichting is het wetenschappelijk bureau van de VVD. Vergeleken met de wetenschappelijke bureaus van cda en pvda is de Teldersstichting altijd het simpele broertje geweest. De intellectuele status van het instituut was geringer, de productiviteit magerder en de invloed op de partij zelf onbeduidender. Maar dat neemt niet weg dat ook de vvd een wetenschappelijke instelling binnen haar burelen aan de Koninginnegracht in Den Haag herbergt en daarvoor ook geld overheeft. Patrick van Schie is dus geen quantité négligeable. Hij is de man die de contouren van de toekomst van het liberalisme moet schetsen voordat het te laat is. Hij is de duvelstoejager van de vvd.

Die laatste rol is hem inderdaad toevertrouwd. En hoe. Op de tweede dag van het nieuwe jaar blies Van Schie bijvoorbeeld luidruchtig de loftrompet over de executie van de in 2003 verdreven Iraakse alleenheerser uit Tikrit. Vice-premier en partijgenoot Gerrit Zalm had zaterdag 30 december het woord ‘barbaars’ nog in de mond genomen. Deze quasi-heilige binnen de vvd meende dat uit de grond van zijn hart. Dat oordeel de grond inboren, oogde dus moedig. Zalm was immers niet de enige lidmaat van de ‘coalition of the willing’ die zich even achter de oren krabde toen de dictator hing. Adjunct-hoofdredacteur Arie Elshout van de Volkskrant, al jaren pleitbezorger van interventionistische democratiseringsprocessen, was blijkens zijn column van maandag 8 januari zelfs vermoeid het jaar 2007 ingegaan. ‘De nacht dat Saddam Hoessein op weg was naar het schavot kon ik de slaap niet vatten. Niets is zo beklemmend als de gedachte aan de dood. Ongewild verplaatste ik me in Saddam en voelde ik iets van de doodsangst, de moeder aller angsten, die hij op dat moment moest voelen.’ Het nieuwe jaar was nog geen dag oud of Elshout had alweer reden voor een doorwaakte nacht. Zijn eigen krant dacht in een hoofdredactioneel commentaar namelijk een slagje anders. ‘Het had veel weg van een wraakoefening. Maar men moet wel van zeer bijzondere makelij zijn om over deze onbetamelijke gang van zaken een doorleefd gevoel van ontsteltenis te koesteren’, aldus het officiële standpunt van de Volkskrant, waarvoor Elshout als adjunct medeverantwoordelijk was en waarin hij wellicht ook de hand had gehad.

Van dit soort kleinburgerlijk getob had Patrick van Schie inderdaad geen last. ‘Het voltrekken van het doodvonnis van Saddam Hoessein is een overwinning van het recht. Hoe zorgelijk de toestand in Irak ook moge zijn, hier passen drie hoera’s. (…) We zullen dezer dagen wel weer politici zien die krokodillentranen over het lot van Saddam op de buis plengen. Ze zouden er beter aan doen zich nog eens terdege te bezinnen op de dogmatische uitbanning van de doodstraf uit het rechtssysteem van ons land en de gehele EU’, aldus Van Schie dinsdag 2 januari op de opiniepagina van NRC Handelsblad. Je zou zeggen: de liberale wetenschapper was even ‘duizelig door de successen’. Dat komt in meer revolutionaire kringen voor. Maar een dag later stond hij weer in die krant, nu met een interview over zijn wetenschappelijke analyse van de verkiezingsnederlaag die de vvd op 22 november had geleden.

Van Schie was achteraf ontstemd over de redactie van dit vraaggesprek. Hij zou een aantal stevige beweringen in het onderhoud met de krant niet of net iets anders hebben geformuleerd. Maar ook als dat waar is, blijft het basisartikel, dat hij samen met wetenschappelijk medewerker Fleur de Beaufort had geconcipieerd, zacht gezegd nogal gek. Alleen als ze zich waagt aan een ‘grondige bezinning op en herdefiniëring van de eigen identiteit’ ver weg van elke vrijzinnigheid, aldus Van Schie en De Beaufort, hoeft er ‘géén sprake van een verdwijnend liberalisme’ te zijn. Waarna ze de kachel aanmaken met alles wat de VVD de afgelopen vijf jaar heeft gepresteerd. Niet alleen gemankeerd partijleider Hans Dijkstal krijgt ervan langs, ook lijsttrekker Mark Rutte wordt tot op zijn knieën afgezaagd.

Dat is allemaal tot daar aan toe. Ware het niet dat het verkiezingsprogramma eveneens bij de vuilnisbak wordt gezet en zelfs het nieuwe beginselprogramma van de partij als een hopeloos vodje wordt afgeschilderd. Het sinds 2005 geldende Liberaal manifest is ‘toch te weinig in de liberale beginselen geworteld en te zeer toegespitst op enkele modieuze thema’s om voldoende richtinggevend voor de koers van de partij te kunnen zijn’, aldus Van Schie. Waarna de analyse op welhaast communistische wijze wordt afgerond met de strijdbare conclusie dat ‘alleen een openhartig inhoudelijk debat’ ertoe kan leiden dat de VVD een volgende keer een ‘pittiger programma’ heeft.

Misschien heeft Van Schie gelijk. Maar na vijf jaar intellectueel leiderschap en management in de VVD moet de directeur van de Teldersstichting zich toch eerst afvragen wat hij zelf al die jaren heeft uitgespookt. Het wetenschappelijk bureau heeft kennelijk geen macht gehad om kwaadsappige en schadelijke teksten te voorkomen, het is er al die jaren niet in geslaagd openhartig te debatteren en heeft evenmin kunnen voorkomen dat de verkeerde mensen op de relevante posten kwamen. Kortom, de Teldersstichting is onder leiding van Van Schie een verwaarloosbare factor geworden.

Het ‘herstelprogramma’ van Van Schie is een testimonium paupertatis en dus onverklaarbaar. Behalve als we lucht geven aan het vermoeden dat hij niet alleen namens zichzelf sprak maar ook namens zijn formele baas: de voorzitter van het curatorium van de Teldersstichting, oftewel voormalig partijleider Frits Bolkestein. Wie de platte analyse van Van Schie met deze paranoïde ogen leest, ziet ineens een keiharde ideologische en dus persoonlijke machtsstrijd binnen de VVD opdoemen.

Medium reactie

…………………………………………………………………………………………………………….
L.S.

De eerste alinea eindigt voor mijn gevoel precies als de teneur van het hele commentaar:
Misschien is het inderdaad te laat voor liberalisme an sich.
Ik bedoel dan met name in dit land (in buitenlanden gelden vast andere imponderabilia) waarvan in de polder de appels en peren niet met elkaar vergeleken mogen worden, maar waarvan de bloesems bestoven worden door Hommels & Bijen.

reactie : Van der Sluis, vrijdag 12.25_
…………………………………………………………………………………………………………….

_Onzinnig van Patrick van Schie om Mark Rutte de verkiezingsnederlaag in de schoenen te schuiven. Het heeft iets suicidaals. En als deze mening nog is ingegeven door Frits Bolkenstein wordt het nog erger.
Er is nauwelijks aandacht voor het feit dat veel mensen strategisch hebben gestemd op het CDA ipv op de VVD.

reactie: N.Sinkeler-Rip, maandag 9.15_
…………………………………………………………………………………………………………….

Hoeveel er ook af te dingen valt op Van Schies pleidooi voor herinvoering van de doodstraf, hij toont zich een beter liberaal dan Smeets journalist. De VVD betaalt namelijk niet voor de Teldersstichting, dat doet Binnenlandse Zaken. Dat de invloed van de stichting op de partij geringer is dan bij stichtingen met een andere ideologie zegt meer over de innige band tussen \“wetenschap\” en partij bij socialisten en christen-democraten. \“Wetenschap\” als politiek instrument, dat kan voor Smeets, als oud Sovjet-correspondent, nauwelijks een verrassing zijn. Zijn opmerking dat \“de VVD een wetenschappelijke instelling binnen haar burelen aan de Koninginnegracht in Den Haag herbergt\” is onjuist (de stichting heeft een eigen pand). De wetenschappelijke instellingen van PvdA en CDA bevinden zich daarentegen wel in de ingewanden van de partij.

reactie zondag 16 september
Van der Molen