Commentaar: Nieuwe politiek

Nieuwe politiek (2)

Nu iedereen vernieuwt kan zelfs hare majesteit er niet meer onderuit. Wat zal ze denken van het welhaast revolutionaire voornemen van het informerende trio om niet alleen de informateur verantwoording aan haar af te laten leggen, maar binnenkort ook het parlement een woordje mee te laten praten? Waar de niet onomstreden grondwettelijke positie van de koningin in de kabinetsformatie onder linkser gesternte bijna onbespreekbaar was, wordt door de op handen zijnde centrum-rechtse coalitie de unieke rol voor het staatshoofd omzichtig en geruisloos ingeperkt.

Veilig in de oppositie willen D66 en Partij van de Arbeid nog meer. Ze steunden met GroenLinks en SP het initiatief uit 1998 om aanstaande bewindslieden uit te nodigen voor «hoorzittingen» waarin zij over hun beleidsvoornemens aan de tand gevoeld kunnen worden. Hoewel LPF-leider Herben liever zegt te spreken van «kennismakingsgesprekken» lijkt het voorstel van het linkse smaldeel (49 zetels) het gehaald te hebben. Vier jaar geleden voelde de PvdA niet veel voor de suggestie van GroenLinks, maar de partij heeft de nieuwe tijd goed begrepen en ziet uit naar de dag dat ze de ministerskandidaten naar de commissies mag halen.

Sowieso heeft de partij de smaak aardig te pakken. Op een therapeutische bijeenkomst in Utrecht kon het Politiek Forum van de PvdA zich zonder meel in de mond uitspreken over de ontstane situatie. Zeggen wat je denkt, heet dat in de nieuwe politiek. En dus moeten fundamentalisten «oprotten naar hun eigen land» en heeft de PvdA de multiculturele samenleving «te veel als een warme deken» gezien. Demissionair staatssecretaris Ella Kalsbeek (Justitie) nam het tegen de stroom in evenwel op voor «echte vluchtelingen», mensen die in Nederland aankloppen voor hulp. Je reinste oude politiek natuurlijk. Haar rol lijkt, evenals die van veel andere voormalige paarse bewindslieden, uitgespeeld.

Met nog maar 23 mensen in de Kamer is er voor saaie maar kundige dossiervreters ook helemaal geen plaats meer, aldus de Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk. Hem leek het wel een goed idee om gekozen en niet gekozen kamerleden opnieuw te laten solliciteren naar een zetel. Staatsrechtelijke kolder, want beëdigde kamerleden kunnen niet worden verplicht afstand te doen van hun zetel als de partij daarom vraagt. Ze zijn op persoonlijke titel gekozen. Gelukkig lijkt niemand het voorstel volledig serieus te nemen. Toch is besloten met gekozen én enkele net niet gekozen kamerkandidaten spoedig naar een hutje op de hei te gaan om daar te besluiten wie het meest geschikt is voor de oppositie. Al te paars aangelopen sociaal-democraten krijgen dan alsnog de mogelijkheid te vluchten voor de nieuwe politiek. Ook zal daar het verkiezingsprogramma worden aangescherpt. Dat was volgens partijleider Jeltje van Nieuwenhoven immers louter geschreven met het idee dat de PvdA weer zou regeren. Het werkstuk van Eberhard van der Laan was al met al geen verkiezingsprogramma maar een soort concept-regeerakkoord. Maar dát is pas politieke vernieuwing! Het kunnen (in retrospectief) nog leuke tijden worden als sociaal-democraten doorgaan te zeggen wat ze denken.