Commentaar: Nieuwe politiek (3)

Nieuwe politiek (3)

Jim Janssen van Raay is de laatste weken uitgegroeid tot de nieuwe grote leider van de Lijst Pim Fortuyn. De voormalige europarlementariër voor het CDA en de Unie voor Europa is een van de weinige LPF-politici die zich stelsel matig wisten te onttrekken aan het door de partij gedurende de formatie opgelegde spreekverbod.

Een Janssen van Raay leg je niet aan banden. En dus kon hij zonder problemen schande spreken van de in zijn ogen dreigende oorlogsverklaring van de Verenigde Staten aan Nederland, via het wetsartikel dat een gewapende inval legitimeert wanneer Amerikaanse staatsburgers uit de gevangenis van het Strafhof in Scheveningen bevrijd moeten worden. Dat zou domweg «een daad van oorlog» zijn, aldus Big Jim. «We zijn Panama niet.»

Ook Hans van Mierlo, in een heel ander tijdsgewricht voorman van de politieke vernieuwing, moest het ontgelden. De in 1998 afgezwaaide D66-leider praat namens de Nederlandse regering in de Europese Conventie mee over hervorming van de Europese Unie. Maar Minister van Staat Van Mierlo «heeft geen enkele binding met een toekomstig centrum-rechts kabinet», aldus Janssen van Raay. En dus moet hij vervangen worden door voormalig CDA-minister Ernst Hirsch Ballin.

Ook Frits Bolkestein, die zich in de VVD-campagne laatdunkend uitliet over Pim Fortuyn, is zijn positie in Brussel niet zeker. De eurocommissaris moet volgens Janssen van Raay vervangen worden door Tjerk Westerterp, ook al zo’n voormalige bewindsman uit christen-democratische hoek. De nieuwe politiek blijkt als het aan Janssen van Raay ligt afhankelijk van een regiment dinosaurussen uit vervlogen tijden. Over het vervangen van de koningin heeft de LPF-kan didaat zich vooralsnog niet uitgelaten. Toch beweren boze tongen al jaren dat ook de majesteit behept is met een bepaald soort sociaal-democratische voorliefde. Wellicht dat de nieuwe politiek dat eens kan aankaarten.

Bij leven pleitte Pim For tuyn voor het schrappen van een kwart van het ambtenarenapparaat. Zonder ambtenaren heette een van de pamfletten die hij in de jaren voor zijn politieke intrede deed verschijnen. Hoewel het indertijd door Leefbaar Nederland overgenomen ideaal het bij de LPF niet gehaald lijkt te hebben, blijven de trouwe klerken van de rijksoverheid tussen al het vernieuwingsgeweld vrezen voor hun bestaan. Met de opmerkingen over Bolkestein en Van Mierlo lijkt de weg vrij gemaakt voor een grote schoonmaak in het te links veronderstelde personeels bestand van de rijksoverheid. Amerikaanse toestanden, waarbij het ambtenarenapparaat afhankelijk is van de politieke kleur van de president, hangen als een explosieve donderwolk boven de Haagse departementen.

Zo ver zal het voorlopig evenwel niet komen. Al was het maar omdat de LPF gead viseerd blijkt te worden door VVD-erelid Hans Wiegel, die ervoor zorgt dat het niet al te gek wordt bij die nieuwe politieke hemelbestormers. «Geef die mensen een kans», vindt Wiegel, maar wel na uitgebreid advies over hoe het «nu eenmaal» in Nederland geregeld is. Als de LPF’ers over drie à vier jaar een beetje uitgeraasd zijn, dan moet een fusie met de VVD volgens hem niet worden uitgesloten. Nieuwe politiek met oude mensen in een traditionele kaderpartij. Nederland lijkt minder veranderd dan we dachten.