Commentaar: Nieuwe politiek (6)

Nieuwe politiek (6)

Bij politieke vernieuwing hoort ook een andere indeling van de departementen. Pim Fortuyn had daar uitgesproken ideeën over. Hij vond dat veel ministersposten opgedoekt konden worden. Uiteindelijk moesten er zes «beleidsclusters» overblijven. Op ieder cluster zou een minister de leiding voeren en een veelheid aan staatssecretarissen kon dan de afzonderlijke beleidsterreinen gaan beheren.

Maar van Fortuyns plannen is niet veel terechtgekomen. Wel wordt er, zoals bijna altijd bij een kabinet van nieuwe samenstelling, behoorlijk gebakkeleid over de indeling van de departementen. Met politieke vernieuwing heeft dat niet veel te maken. Al jarenlang wil de VVD de minister voor Ontwikkelingssamenwerking opheffen en de taken overbrengen naar een staatssecretaris. Hoewel het CDA daar nooit veel voor heeft gevoeld, lijkt dit VVD-stokpaardje in het nieuwe kabinet werkelijkheid te worden. Om de gewenste verdeling van zes ministersposten voor het CDA en vier voor LPF en VVD te kunnen realiseren, moet er nu eenmaal één ministerschap verdwijnen.

Demissionair minister Laurens-Jan Brinkhorst (D66) van Landbouw kwam met een onverwachte steunbetuiging aan de drie kabinetsonderhandelaars. Hij liet in NRC Handelsblad weten het wel een prima idee te vinden om Ontwikkelingssamenwerking af te schaffen. De hulp moet meer geïntegreerd worden in het buitenlands beleid, vindt hij, en discriminatie van derdewereldlanden door ze onder te brengen bij een eigen minister is daarbij geen goed voorbeeld. Door vast te houden aan 0,8 procent van het BNP dat naar de hulp gaat, laat Nederland, nog altijd volgens Brinkhorst, sowieso zien dat het de allerarmsten niet wil vergeten. Een minister heb je daar niet voor nodig.

Altijd vernieuwend, dat D66.

In 1997 kwam de programcommissie van de partij van Brinkhorst immers ook al met het voorstel Ontwikkelingssamenwerking op te heffen. Maar niet alleen díe minister moest sneuvelen. De partij stelde toen ook al voor de departementen van Justitie en Binnenlandse Zaken samen te voegen — een voorstel dat de afgelopen weken door de kabinetsonderhandelaars eveneens serieus is besproken. Doorslaggevend in het niet-slagen van dit voorstel was naar verluidt de claim van de LPF op dit superdepartement. Voor VVD en CDA was het niet te verteren dat de nieuwbakken partij hiermee in één keer het hele politie-, justitie- én inlichtingenapparaat in handen krijgt.

Veel van de voorstellen van D66 werden in 1997 weggehoond. Behalve een. Dat over de toekomst voor het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Ook dat ministerie moest volgens de programcommissie worden afgeschaft. Waarom wordt de landbouw niet gewoon serieus genomen en als reguliere economische sector beschouwd? vroeg de commissie zich af. Inhakend op een al langer oprispende discussie stelde D66 dat veel taken van de minister van Landbouw net zo goed ondergebracht zouden kunnen worden bij Economische Zaken (EZ). Waarom de boeren discrimineren, nietwaar? De door Pim Fortuyn gewraakte landbouwsubsidies zouden net zo makkelijk door een staats secretaris op EZ beheerd kunnen worden.

Demissionair minsister Brinkhorst wil de ambtenaren op Landbouw in de laatste dagen natuurlijk niet tegen zich in het harnas jagen. En dus wenst hij het departement als verantwoordelijke voor de «voedselveiligheid» een onbezorgde toekomst toe. Maar ook die voedselveiligheid zou zomaar door een staatssecretaris overgenomen kunnen worden. Wellicht dat LPF-voorvrouwe Winny de Jong, tot voor kort werkzaam bij het Centraal Bureau Levensmiddelen, hier belangstelling voor heeft. Haar overdonderende optreden in Buitenhof, waarbij ze en passant pleitte voor meer staatscontrole op de (publieke) media, zal in de onneembare vesting van Brinkhorst aan de Haagse Bezuidenhoutseweg met angst en beven zijn gevolgd.