Commentaar: Nieuwe politiek (7)

Nieuwe politiek (7)

De burger zou van Pim For tuyn meer inspraak krijgen in de politiek. Net als in 1966 waren er immers weer veel Nederlanders «ongerust over de ernstige devaluatie van onze democratie». Hoewel het oprichtingsmanifest van de Democraten ’66, want daar komt dit citaat uit, indertijd nog niet repte van de mogelijkheid tot het instellen van een referendum om de kloof tussen burgers en politiek te dichten, is dit middel om de politiek te vernieuwen in de loop der jaren wel een van de stokpaardjes van die partij geworden. De gekozen burgemeester was ook al zo’n «kroonjuweel» waar jaren voor is gestreden. Niet dankzij Hans van Mierlo cum suis, maar dankzij het eerste kabinet-Balkenende lijkt de gekozen burgervader er nu dan toch te komen. De politicus met de mooiste glimlach zal de eindverantwoordelijkheid krijgen over het gemeentelijk bestuur, hebben LPF en (met tegenzin) ook CDA en VVD laten weten. Niet dat de LPF geen waardering heeft voor de Rotterdamse burgemeester Ivo Opstelten, die het afscheid van Fortuyn in goede banen leidde, merkte een fractielid vorige week in de wandelgangen op, maar «het blijft natuurlijk een regent».

Hoe het ook zij, die gekozen burgemeester komt er. Het correctief referendum daarentegen, een van de schaarse succesjes die D66 onder Paars heeft geboekt, is een vroege dood gestorven. Vernieuwing oké, dachten VVD en CDA, maar het moet niet te gortig worden met de inspraak van de man in de straat. De spreekkoren na de dood van Pim Fortuyn indachtig zal informateur Donner, die het als zijn taak zag de politieke onrust in te dammen en de polderpolitiek te herstellen, tot de conclusie zijn gekomen dat het referendum maar beter geschrapt kon worden.

Mat Herben moest vorige week uitleg geven aan zijn maar matig tevreden achterban. Hij deed dat in De Doelen in Rotterdam, waar hij het verzilverde gedachtegoed van Pim presenteerde. Kijk, zei Herben, de burger was boos en wilde inspraak middels een referendum. Als de burger via de LPF echter eenmaal in de regering is opgenomen en die regering doet wat de burger voorstaat, dan is dat referendum natuurlijk niet meer nodig.

Luid applaus was Herbens deel. Zoals, naarmate de middag vorderde, sowieso vrijwel alle uitlatingen op het podium in overweldigende ovaties verdronken. Zeggen wat je denkt en doen wat je zegt? Herben zal het credo even opzijgezet moeten hebben. Komen de kunstjes die Herben leerde in de achter kamertjes van Defensie toch nog van pas.

Bij het kamerdebat over het regeerakkoord, pardon: «strategisch document», herhaalde Herben zijn onmiskenbaar onconventionele referendum argumentatie. Met een correctief referendum «kunnen besluiten en foute wetgeving hersteld worden en het geeft de burger inspraak», erkende de LPF-leider. «Als je evenwel de redenen waarom de burger in dit land ontevreden is geworden, wegneemt — ik noem opgelegde annexaties en gemeentelijke herindelingen — en je kunt bijvoorbeeld bevorderen dat er een rechtstreeks gekozen burgemeester komt, dan kun je de burger en de politiek al een stuk dichter bij elkaar brengen.»

Wat Pim hiervan gevonden zou hebben, vroeg Paul Rosenmöller nog. Maar Herben sloeg slechts zijn ogen veelbetekenend ten hemel en beëindigde de discussie met de linkse oppositiepartijen. Nieuwe politiek of niet: het regeerakkoord zat toch al vóór het unieke parlementaire debat over het regeerakkoord volkomen dichtgetimmerd.

De LPF-achterban is ondertussen weer dik tevreden. Komende week kunnen hun captains of industry, die zich in allerijl van hun dikke aandelenportefeuilles en optieregelingen hebben ontdaan, zitting nemen op de deze week aan de partij toebedeelde departementen. De door For tuyn zo verlangde «eenheid» in de partij zal de komende maanden hard nodig zijn om het niet op vervroegde verkiezingen te laten uitdraaien. Want daar is niemand in de LPF bij gebaat. Het Nipo liet immers weten dat de LPF in de peilingen nu reeds op acht zetels verlies staat. Herbens redeneerkunst ten spijt, de burger lijkt nog altijd ontevreden.