Commentaar: Nieuwe politiek (8)

Nieuwe politiek (8)

Uiteindelijk werd het een tamelijk gewone formatie. Piet Hein Donner wilde rust en hij kreeg rust. Toch zijn er enkele noviteiten die, achteraf gezien, het vermelden waard zijn. De heimelijke nieuwe openheid bijvoorbeeld, die ervoor zorgde dat het conceptregeerakkoord tot twee keer toe op straat kwam te liggen en onderwerp van discussie werd nog voordat de onderhandelingspartners of kamerfracties ermee ingestemd hadden. En toen er wél een akkoord was, werd in een plenaire vergadering van de Tweede Kamer, die door onvermijdelijk monisme meer weg had van een uit de hand gelopen persconferentie dan van een heus debat, uitleg gegeven over de bereikte beleidspunten. Voor de partijen die niet mee-onderhandelden viel er aan deze parlementaire zitting weinig lol te beleven. Maar nieuw was het wel.

Afgelopen week werd het in de formatie niettemin toch nog even spannend. Terwijl de inhoudelijke besprekingen over het «strategisch akkoord» de kamerfractie van de LPF niet warm of koud lieten, mocht de verdeling van de portefeuilles op ongekend veel belangstelling rekenen. LPF-fractieleider Mat Herben, die zoals dat bij een kabinetsformatie gebruikelijk is met een mandaat van zijn fractie de onderhandelingen voert, bleek opeens een stuk minder gezag te hebben dan iedereen dacht. Terwijl volgens CDA en VVD een akkoord was bereikt over de portefeuilleverdeling, moest Herben keer op keer terug naar zijn ontevreden fractieleden om het onderhandelingsresultaat te evalueren en de eisen nog wat op te schroeven. Dat is nou democratie, zeiden de LPF-kamerleden. Maar zijn CDA en VVD dan minder democratisch omdat ze hun fractievoorzitter een volledig mandaat hebben gegeven? De 25 extra onderhandelingspartners uit de LPF-fractie begonnen Balkenende en Zalm zichtbaar op de zenuwen te werken.

Hoe het ook zij, na lang wikken en wegen sleepte Herben er nog één extra serieuze ministerspost uit. Niet meer de «veredelde Melkertbaan» die hij aanvankelijk in de maag gesplitst kreeg (Integratie en Migratie op het departement van Binnenlandse Zaken), maar een tweede minister op Justitie, die ook het asielbeleid tot zijn verantwoordelijkheid mag gaan rekenen. Nieuwe politiek ten voeten uit, want de integratie van vreemdelingen is natuurlijk geen humanitair of sociaal probleem, en zelfs geen probleem voor de openbare orde, maar een criminaliteits- en veiligheidsvraagstuk. De nieuwe minister van import en export (vooral dat laatste trouwens) krijgt de taak zo min mogelijk nieuwe allochtonen zo veel mogelijk bij de Nederlandse samenleving te betrekken. Integratie voor alles. Maar op straffe van wat eigenlijk? Het strategisch akkoord heeft wat integratie betreft immers geen uitputtende paragraaf. Bijna alles is gericht op het beperken van de instroom van asielzoekers. Daarvoor is overigens effectief voorwerk gedaan door de opeenvolgende paarse kabinetten. Dankzij de nieuwe Vreemdelingenwet heeft het nieuwe kabinet een luxe uitgangspositie om de verregaande beloftes aan de kiezers te kunnen waarmaken.

Waar Paars al niet goed voor is, want het plannetje voor de gecombineerde minister voor integratie en asielbeleid dateert ook al uit de vervlogen paarse tijden. Roger van Boxtel, de D66-minister voor integratie en grotestedenbeleid op Binnenlandse Zaken, schoof zijn «frustratie» dat hij niet ook de verantwoordelijkheid droeg voor het toelatingsbeleid in een evaluatie van zijn ministerschap kort voor de verkiezingen niet onder stoelen of banken. Waar hij de geschiedenis ingaat als «minister voor spek en bonen», die niet veel méér kon dan van tijd tot tijd een opstandige imam tot de orde roepen, beloven de crimefighters van de LPF de harde lijn te zullen volgen. «Als ik het juridisch rond zou kunnen krijgen, dan zou ik gewoon zeggen: er komt geen islamiet meer binnen!» beloofde Pim Fortuyn in het gewraakte Volkskrant-interview van februari dit jaar. Het islamitische middenveld, dat zich juist op verzoek van Van Boxtel heeft verenigd in een gemoedelijke poldergespreksgroep, houdt het hart vast. Want met een minister die op het departement van Justitie verantwoordelijk is voor integratie én vreemdelingenbeleid, is juridisch best veel rond te krijgen.