Commentaar: Nieuwe politiek (9)

Nieuwe politiek (9)

«Het is toch ook een stukje nieuwe politiek», oordeelde Mat Herben direct na het aftreden van zijn staatssecretaris Bijlhout, vorige week. Daarmee was geen woord te veel gezegd want Bijlhout had met haar aftreden na zeven uur werkelijk alle records gebroken. Het aftreden van de staatssecretaris luidde voor Herben direct «het einde» van de «sorrydemocratie» in. Bewindslieden die falen moeten sneller consequenties nemen en opstappen, vond Jan Marijnissen, de bedenker van het begrip. Van falen was bij Philomena Bijlhout niet zozeer sprake, daarvoor zul je iets hebben moeten gedaan (of gelaten). Bijlhout had domweg gelogen tijdens haar intakegesprek met formateur Balkenende.

Verscheidene Surinamers gaven er blijk van de Decembermoorden van 1982 te zien als keerpunt in de geschiedenis van hun land, vergelijkbaar met de moord op Kennedy of de aanslagen op 11 september vorig jaar. Wie, zoals Bijlhout, niet meer weet wat hij voor of na de slachtpartij op Fort Zeelandia deed, lijdt aan een dermate zorgelijke vorm van geheugenverlies dat een politieke carrière überhaupt niet is aan te bevelen. Bijlhout loog dus en bewindslieden die liegen moeten weg. Dat gold indertijd bij Roel in ’t Veld, die voor zijn neveninkomsten zijn professorabele infrastructuur misbruikte, en dat gold voor iemand als Charles Schwietert, die op minder geëigende plaatsen zijn academische titulatuur bekomen had. Met sorrydemocratie, of het definitieve einde daarvan, had het opstappen van Bijlhout al met al weinig te maken.

Maar we nemen Mat Herben de vergissing natuurlijk niet kwalijk, de LPF-leider heeft al genoeg aan zijn hoofd. Nu het kabinet is beëdigd kan iedereen, ook Herben, na een zwaar half jaar eindelijk eens met vakantie. Misschien dat hij in alle rust ook toekomt aan het schrijven van een nieuwe en meer waarheidsgetrouwe editie van zijn curriculum vitae. Lijstduwer van Leefbaar Montfort is hij, in tegenstelling tot wat hij beweerde op zijn cv, immers nooit geweest. Ook zijn adviseurschap van Toon Hermans en Yvonne van Gennip werd eerder deze maand, in opmerkelijk snel verstomde berichten, in twijfel getrokken. Een fraai stukje sorrydemocratie, waar in 1994 in een vergelijkbare situatie het kamerlid Rozenblad (PvdA) ogenblikkelijk zijn biezen zou pakken.

In de regeringsverklaring werd het motto van het kabinet geopenbaard. «Duidelijkheid en daadkracht», beloofde de nieuwe politiek. Daadkracht was er niet alleen bij de eliminatie van Philomena Bijlhout, maar ook bij vice-premier Bomhoff (Volksgezondheid) die nog voor zijn aantreden aankondigde topambtenaar Van Lieshout te willen ontslaan. Dat een van de argumenten van Bomhoff, zoals De Telegraaf maandag onthulde, te maken had met misgelopen opdrachten van het onderzoeksinstituut Nyfer, waar de minister directeur was, stemt tot nadenken. Nog steeds heeft de partij van Bomhoff zich niet eensluidend uitgesproken tégen een systeem van politieke benoemingen in de ambtelijke top, zoals dat in de Verenigde Staten gewoon is. Zelfs ook een al dan niet gemeend «sorry» kon er bij Bomhoff niet vanaf. De vice-premier hield domweg zijn kaken stijf op elkaar.

Behalve Herben zal ook hij na de hectische week aan vakantie toe zijn. LPF-woordvoerster Ines Scheffers scheepte minister Bomhoff afgelopen dinsdag evenwel met een zware volgende taak op. Na haar hekeldicht bij het afscheid van Wim Kok verraste de woordvoerster deze keer door in een persbericht een persoonlijk relaas te verpakken over een in haar ogen falende medicus, een zekere professor Hornblas. «Meneer Bomhoff, doe hier alstublieft wat aan, pak Hornblas aan!» beëindigde ze haar noodkreet.

Het lijkt een kolfje naar zijn hand.