Nieuwe roerganger

HET NOORD-KOREAANSE regime heeft het de buitenwacht voor eenmaal makkelijk gemaakt om zijn bedoelingen te raden. De derde zoon van leider Kim Jong-il werd binnen een paar dagen generaal, lid van de hoogste militaire commissie en lid van het Centrale Comité van de Communistische Partij - kortom, hij wordt de nieuwe leider van het geïsoleerde land.

Buitenlandse media, die afgelopen weekend ongekende toegang hadden tot Pyongyang, berichtten hoofdzakelijk over Noord-Korea met een mengeling van medelijden, curiositeit en bewondering. Die militaire parade was toch weer strak in elkaar gezet en van Kim Jong-un weten we dat hij van Amerikaans basketbal houdt. Wat ondersneeuwde is een belangrijker thema. In elke dynastie is de opvolging van de leider de gevaarlijkste periode en in Noord-Korea is dat niet anders. Dat is in het geval van het tot de tanden bewapende Noord-Korea niet alleen een probleem voor de Kims en hun hofhouding, maar van heel Oost-Azië en daarmee de hele wereld.
De afgelopen jaren heeft in Noord-Korea een reeks van belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden. Eerst kreeg de huidige leider Kim Jong-il hoogstwaarschijnlijk een hartaanval in 2008, wat uiteraard zijn opvolgingskwestie onderstreepte. Eind 2009 deed Noord-Korea een munthervorming die neerkwam op een offensief tegen de zwarte economie die het regime in de jaren daarvoor had toegestaan. Rond dezelfde tijd deed Noord-Korea een kernproef en werd de negende atoommacht ter wereld. Dit jaar schoot het land een Zuid-Koreaans marineschip naar de bodem, het ernstigste militaire incident sinds het einde van de Koreaanse Oorlog, ruim een halve eeuw geleden. En nu is Kim Jong-un dus officieel gepresenteerd als toekomstig roerganger van het land.
Dit is geen opbeurend patroon. Hoe de ene gebeurtenis met de andere verband houdt is in het geval van Noord-Korea altijd giswerk. Maar het heeft er alle schijn van dat de huidige leider in de aanloop naar zijn aflossing de teugels binnenlands strak aanhaalt en de spanningen naar buiten kanaliseert met maximale vijandigheid. Nu valt de opvolging in Noord-Korea samen met de afbraak van wat het ‘informatie-cordon’ heet in westerse studies: de afsluiting van Noord-Korea voor nieuws, levensstijlen en cultuur van buiten. Inmiddels hebben naar schatting honderdduizenden Noord-Koreanen in China met eigen ogen kunnen zien hoe ontwikkeling er in werkelijkheid uitziet, en Chinese en Zuid-Koreaanse films en series sijpelen het land binnen. De gevolgen daarvan zijn bijvoorbeeld beschreven in de interviews van Barbara Demick: een groeiend cynisme en afnemend geloof in de staatsdoctrine.
Dit alles kan tot een vreedzame anticlimax leiden, maar de meeste analisten geloven dat intern of extern geweld waarschijnlijker is. Het huidige regime houdt de druk er in elk geval goed op, en dat moet straks door een jonge, onervaren leider in banen worden geleid. Voor de buitenwereld betekent dat iets belangrijkers dan mooie plaatjes uit een mysterieuze stad: dat betekent in de eerste plaats risico.