Nieuwe spelregels voor de Italiaanse mediacratie

Rome – Toen Silvio Berlusconi in 1994 voor het eerst premier werd, werd Italië de eerste mediacratie van Europa. Het land werd geleid door de Italiaanse Rupert Murdoch met drie eigen commerciële kanalen en de oppositie beschoot hem vanuit de loopgraven van de staats-tv Rai.

Alles in Italië speelde zich af op tv, en tv was Berlusconi, of andersom. De spel­regels werden uitgevochten op tv en de obsolete politiek van het geheven vingertje volgde aanvankelijk morrend en schoorvoetend, net zo lang tot iedereen zijn politieke programma en kandidaten afstemde op de kijkcijfers van gisteravond. Wie het hardst schreeuwde in de urenlange politieke talkshows had gewonnen. Althans tot de volgende talkshow.

Berlusconi was onmiskenbaar de man van de tv, niet alleen als eigenaar, maar ook als showman. Met zijn oneindige zonsondergang lijkt nu ook aan het monopolie van de televisie op de politiek een einde te komen. Niet dat Italianen nu ineens zonder het lichtgevende scherm kunnen dat in drie op de vier huishoudens ’s ochtens aanfloept nog voor het espressopotje op het vuur staat en nonstop aanblijft tot bedtijd. Dat zou ondenkbaar zijn. Maar wel in de zin dat ineens iemand is opgestaan die de politieke actie naar een ander speelveld verplaatst.

Die iemand is Beppe Grillo, de 64-jarige cabaretier die na een succesvolle carrière van dertig jaar tv-censuur al lang zonder heeft leren leven. Hij mocht nooit op de Italiaanse televisie, en nu wil hij niet meer. Dit tot spijt van de politieke talkshows die, nu hij sinds mei van dit jaar een politieke factor van belang is geworden, dolgraag de mediagenieke Beppe in de studio zouden willen hebben om lekker mee te schreeuwen met de anderen. Maar hij komt niet.

De virtuele blogpartij van Beppe Grillo die sinds 2005 bestaat is uitgegroeid tot een heuse partij van vlees en bloed, en dat allemaal zonder talkshows. Zijn MoVimento 5 Stelle (Vijfsterrenbeweging) schommelt momenteel tussen de achttien en 21 procent en is daarmee de tweede politieke partij van Italië. Grillo heeft zijn populariteit opgebouwd op de pleinen en in theaters. Later werd het World Wide Web Grillo’s megafoon. Zijn blog beppegrillo.it staat in de top tien van ’s werelds best bezochte sites, en is veel effectiever dan het geharrewar in een televisiestudio.

Heel kwaad is iedereen in Italië nu op Grillo over deze flauwe boycot. Tv-journalisten, krantenjournalisten, politici: hallo, doe even gewoon met ons mee, want wat moeten wij anders? Tv is een achterhaald medium geworden in het land waar de mediacratie is uitgevonden.