De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

#20: Nigel Farage

Nigel Farage vecht door, ook tegen de euro

Hoewel de eurocrisis voorbij lijkt te zijn en de Europese politiek zich richt op een goede uitkomst van de Brexit zijn er nog altijd politici die op eigen wijze doorstrijden tegen de euro. Deze week was er in het Europees Parlement een conferentie tegen de euro met UKIP-voorman Nigel Farage en AfD-kopstuk Jörg Meuthen. De euro is belangrijk, maar de waan van de dag regeert.

Het Europees parlement in Brussel is een kolossaal gebouw. Als bezoeker raak je snel verstrikt in gangen, liften en op roltrappen. Wie de weg niet exact weet kan die goed kwijtraken, zo is mijn ervaring woensdag weer eens. Ronddolen terwijl je op zoek bent naar het perscentrum – dat zit ergens achterin verstopt – en op speurtocht gaan naar de juiste conferentiezaal vallen mij ten deel. Uiteindelijk lukt het om beide plekken te vinden. Tijdens mijn aankomst in de zaal vult deze zich met sprekers en deelnemers van de conferentie ‘Leaving the Eurozone’, over wat het betekent om de euro te verlaten en hoe het monetaire project uiteen moet vallen. Als het aan de deelnemers ligt, wordt de euro zo snel mogelijk opgedoekt en gaan we allemaal terug naar onze aloude nationale munten. De middag is georganiseerd door de eurosceptische Europarlementsfractie ‘Europa voor Vrijheid en Democratie (EFD) van Nigel Farage (UKIP).

Terwijl geblindeerde auto’s met politiesirenes buiten langs racen in verband met de Eurotop over de uitkomst van de Brexit-onderhandelingen staat binnen in de kleine conferentieruimte Jörg Meuthen een kop koffie te drinken. In Duitsland is hij een van de boegbeelden van de AfD. De professor werd in de partij actief als euroscepticus en heeft mettertijd veel standpunten van nationalistische partijgenoten over integratie en de islam overgenomen. Vandaag is hij hier voor de euro en om het gesprek te leiden. De Duitser wacht op Nigel Farage, de leider van UKIP en een nog veel grotere politieke ster dan hijzelf. Wanneer die binnenkomt zijn alle ogen op hem gericht. Farage is goedlachs, maakt grapjes en schudt veel handen. Sommigen willen een selfie met hem maken. Aan het begin van de zitting – Meuthen heeft hem dan ook begroet – benadrukt de Brexiteer dat hij eerder weg moet vanwege de eurotop over Groot-Brittannië, verderop in het gebouw van de Europese Commissie.

‘Als wij Britten lid waren geworden van de euro, dan zou het later veel moeilijker voor ons zijn geweest om de Europese Unie te verlaten. En hebben jullie de peiling van vandaag in Italië gezien, waar nu 56 procent van de Italianen de EU wil verlaten omdat ze een soeverein land willen zijn dat zichzelf regeert?’ aldus Farage. ‘Hear, hear!’ roepen mannen in het publiek. Er klinkt een applausje. ‘Het probleem voor Italië is dat, als ze de EU willen verlaten, ze ook problemen krijgen met hoe de eurozone te verlaten. Daarom houden wij vandaag deze conferentie, hier in the belly of the beast van de Europese instituties. We zijn ketters in het midden van de tempel.’ De ‘andere zijde’, zoals Farage de EU noemt, heeft een probleem met het ter discussie stellen van de euro. ‘Wat maakt Europa het meest fantastische, fascinerende en grootste continent ter wereld? We hebben verschillende nationaliteiten, talen, culturen, wijnen en kazen. Na deze conferentie hebben we ook weer verschillende munteenheden. Als je geen eigen munt hebt, kun je ook geen onafhankelijke, democratische natie zijn.’

Meuthen benadrukt in zijn toespraak dat ‘het establishment koste wat kost wil voorkomen dat landen de eurozone verlaten’. De euro is onomkeerbaar, hoor je vaak, aldus de AfD’er. ‘Ik geloof dat niet. Het vertrek uit de eurozone is mogelijk en wij willen laten zien hoe dat gedaan moet worden. Nigel heeft zijn land teruggekregen en wij willen onze munteenheid terug’, aldus Meuthen, die voor een Duits uittreden uit de euro is, maar tegen een Duitse aftocht uit de EU. Hij prijst zijn buurman, spreker en Europarlementslid Jiri Payne uit Tsjechië, want ‘de Tsjechen hebben stand gehouden en zijn nog niet in de euro’. De eurozone zal kapotgaan, meent Meuthen. ‘We staan voor een nieuwe eurocrisis. Als we daarop niet voorbereid zijn, dan betekent dit chaos. We moeten nadenken en dat is geen gemakkelijke opgave. Hoe lukt het ons straks om een goed voorbereide campagne op te zetten? Mede daarvoor dient deze conferentie. Dames en heren, de euro is al mislukt.’

Farage schuift zich in zijn stoel naar achteren, staat op en verlaat de zaal. Ik sta ook op om hem achterna te lopen. Terwijl de conferentie doorgaat met een spreker uit Finland die laat zien hoe zijn land uit de euro moet stappen en een Deen die vertelt hoe Denemarken met de kroon ‘overeind blijft’ door niet aan de euro mee te doen, schudt Farage buiten handen en wandelt hij weg. In de lift naar de achtste etage wil ik van hem weten of deze conferentie niet gewoon een bezigheidsoefening is. De euro is een feit en afschaffen zal een catastrofe betekenen, niet? ‘Zonder debat kun je niets veranderen. Dat is waar het begint. Mensen hebben ideeën en die kunnen veranderen of mislukken, maar je verandert niets wanneer je niets probeert’, antwoordt Farage, die in de zaal ‘serieuze, financiële experts’ heeft verzameld. ‘Het feit dat er met de euro nu sprake is van een status quo betekent niet dat je die niet kunt aanpassen.’

De Brit vergelijkt de Europese Unie met een dictatuur die zijn wil oplegt aan landen. ‘In de geschiedenis hebben we gezien dat iedere dictatuur zegt: wij staan aan het roer en blijven duizend jaar aan de macht. Dit is ook wat de Europese instituties vinden.’ Hij is ervan overtuigd dat de ‘luchtbel die de euro heet’ zal barsten, maar kan alleen nog niet zeggen wanneer dat zal zijn. ‘Als ik dat zou weten, zou ik u binnen tien seconden verlaten om naar het dichtstbijzijnde wedkantoor te gaan, geld te verdienen en met pensioen te gaan.’
Daarnet sprak Jörg Meuthen over de terugkeer van de D-mark, maar u bent een financiële man die in de Londense City heeft gewerkt. Dat is toch onmogelijk?
‘Nee, dat is het niet’, zegt Farage. ‘Als er een politieke wil voor is om de mark terug te laten keren, zal dat gebeuren. Het zal niet snel gebeuren, maar het is goed om daarover te debatteren. En ja, de wil om met de euro te stoppen is groter in Zuid-Europa dan in het noorden.’ De euro was een politiek project van Helmut Kohl en anderen, stelt Farage. ‘Ze dachten dat er meteen een politieke unie zou komen na de komst van de euro en dat is niet gebeurd. De euro heeft gezorgd voor verwijdering tussen het noorden en het zuiden, en de natiestaten komen terug. Mensen willen liever in hun eigen land wonen dan in één Europees blok.’

Farage vocht vanuit het Europarlement jarenlang tegen het Europese project en heeft het Brexit-referendum gewonnen. Nu is hij onderweg naar het Europese Commissie-gebouw, waar hij de media te woord zal staan over de laatste Brexit-onderhandelingen. Op het moment van het interview is het nog niet duidelijk dat de Britse premier Theresa May en de 27 EU-leiders niet tot een overeenkomst zouden komen. Farage klinkt echter fatalistisch. ‘Ugh, we hebben een premier die eigenlijk in de EU wil blijven, die richting een slechte deal ging en dankzij oppositie in het Verenigd Koninkrijk terug is in haar mand.’
De onderhandelingen lijken vast te lopen op de Iers-Noord-Ierse grens, die alle partijen perse open willen houden.
‘Guinness wordt gebrouwen in Dublin om vervolgens over de grens naar Belfast gebracht te worden voor de export naar het buitenland. Niet ieder vat wordt aan de grens gecheckt, want dat gebeurt allemaal al online. Als zoiets kan, dan kunnen we ook een oplossing vinden voor de grens na de Brexit.’
Volgens Farage zou het vastlopen van de gesprekken horen bij de EU-strategie. ‘Dit is het probleem dat is bedacht door de EU om ervoor te zorgen dat Groot-Brittannië zich aan de Europese regels moet blijven houden en onze idiote premier heeft toegehapt, heeft de haak nu in haar mond en zinkt naar de bodem.’ Hij verwacht dat zijn land op 29 maart 2019 hoe dan ook zal uittreden. ‘De vraag is hoe vrij we dan zullen zijn en of het Britse politieke establishment ons niet zal opzadelen met de EU-regels.’


Deze blogreeks wordt mede mogelijk gemaakt door Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.