Niks tegen een tekenfilmpie

Grote treurnis overviel me bij het (in opdracht) kijken naar RTL4’s Cartoon Expres, zondags kinderprogram waarin uren lelijk getekende en door tomeloos lawaai begeleide gevechten tussen ‘goed’ en ‘kwaad’ aaneengeluld worden door wat bij ons thuis een ‘huppelkut’ heet. Stil maar, wij ontmoeten op de buis ook veel ‘kloothannesen’ en ‘luldebehangers’.

Ik maakte me wijs dat ik de lelijkheid, eenvormigheid, fantasieloosheid en opdringerigheid erger vond dan het eendimensionale karakter van de inhoud. Is verlangen naar esthetiek ook een vorm van moralisme?
Er wordt enorm gedreigd, achtervolgd, geexplodeerd, maar, vroeg ik me af, of we de kleinen daarmee geestelijk rijp maken voor de Derde Wereldoorlog of voor activiteiten in de martelkamer? Er zijn series die de geweldspiraal tijdens het kleuterspeelkwartier beduidend doen toenemen - The A-Team, Power Rangers - en als censor zou ik niet schromen die van een chip te voorzien waardoor ontploffing van het toestel optreedt wanneer daar voor 23.00 uur naar gekeken wordt. Maar iets griezeligers dan het lied over de boze Frederik, door ons op straat gezongen, de kop van Johannes de Doper op een schaal met bloed, die ik als zesjarige in het Rijksmuseum tegenkwam of de voorgelezen sprookjes van Grimm heb ik bij RTL4 niet gezien. Trouwens, de Tweede Wereldoorlog wist uit te breken zonder televisionaire misvorming van kinderzieltjes en we kunnen moeilijk Busch de schuld geven, omdat diens Max en Moritz wel eens een kat treiterden.
Nee, die lelijkheid en clichematigheid, dat was het meest deprimerend. Waar het me om gaat, schreef ik, is dit: het kind hoeft niet te denken, te peinzen, te dromen, te fantaseren, te kauwen, te slikken - want het ligt aan het cartoon-infuus. En dat blijkt het lekker te vinden. Zoals het van de ochtend tot de avond cola- hamburger-friet-mayonaise zou willen, week in, maand uit. De metafoor is afgezaagd, maar wanneer je het over ‘kind en televisie’ hebt, kun je er haast niet omheen. Als van arts tot overheid iedereen zich druk maakt over het belang van gezonde voeding voor kinderen, dan is het merkwaardig wanneer geestelijk voedsel niet de zorg van opvoeders, samenleving en vooral zendgemachtigden zou zijn. Er is niks tegen een tekenfilmpie van dertien-in-een-dozijn. Er is niks tegen twee van die filmpies. Er is iets tegen die eindeloze diarree, urenlang, dagelijks, jaar in jaar uit. En nooit eens iets dat met inzet, creativiteit, smaak en liefde is gemaakt. Dat laatste is gericht tegen RTL4, want Avro, NOS en VPRO maken kinderprogramma’s die vaak uitsteken boven het gemiddelde niveau van wat de televisie volwassenen en kinderen biedt.
Voor de NPS-bundel over dit onderwerp schreef ook Beatrijs Ritsema, die met beide benen in de opvoedingspraktijk staat: 'Het maakt niet zoveel uit of ze naar een goed of een slecht programma kijken. Van het een worden ze niet echt beter, van het ander niet echt slechter.’ Zolang ze maar op een dieet van maximaal een uur per dag worden gezet. Over deze stelling gaan we nu uiteen in subgroepen.