Brussel – Op het Sint-Katelijneplein is het vrijdag chaos. Er is een ‘neutrale zone’ ingericht voor de ruim vierhonderd Brusselse ongedocumenteerden die de afgelopen twee maanden in hongerstaking waren voor een permanent verblijf. Ze kunnen hier hun dossier bespreken met een ambtenaar. Dit trok veel andere sans-papiers aan die ook hoopten op een gesprekje, zoals de Marokkaanse Rabie (32). Hij is tevergeefs vanuit Leuven gekomen: de zone is nu dicht en daarna mogen alleen hongerstakers nog langskomen. ‘Ik wilde kijken of er iets mogelijk was. Maar twee maanden niets eten voor een identiteitskaart ga ik echt niet doen.’

Vorige week kwam er na urenlange gesprekken en politieke spanningen een einde aan de hongerstaking, zonder generaal pardon of toezeggingen van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (cd&v). De ‘neutrale zone’ is een van de weinige concrete resultaten voor de hongerstakers. Priester Daniël Alliët van de Begijnhofkerk waar de hongerstakers verblijven, kijkt ‘gematigd positief’ naar die gesprekken: ‘Mahdi zal niet zeggen dat hij iets heeft toegegeven aan de hongerstakers, maar ik denk wel dat hun dossiers nu menselijker behandeld zullen worden. En deze crisis heeft wel iets aangetoond: dat je mensen die hier al zo lang zijn niet meer kunt terugsturen, dat je moet zorgen dat het reservoir niet zo groot wordt en er continu eerlijke communicatie is. Er is nu politieke druk om dat aan te pakken. Een deel van de hongerstakers zal daar toch baat bij hebben.’

Buiten Brussel was lange tijd minder aandacht voor de situatie. Jip van Gool (25) bezette samen met een groep studenten wekenlang een verdieping van het universiteitsgebouw in Gent uit sympathie met de hongerstakers. Een paar dagen nadat de hongerstakers waren gestopt, stopten ook zij met hun actie. ‘Voor de groep uit Brussel is het nu afwachten. Deze uitkomst is in ieder geval geen oplossing voor de rest van de duizenden mensen in België zonder papieren. Mensen moeten begrijpen dat het niet zozeer over migratie alleen gaat, maar over een systeem van wetten dat deze groep creëert. Dan kan er misschien iets veranderen.’

Hribach (36) uit Marokko, die wel meedeed aan de hongerstaking, blijft voorlopig nog bij de kerk waar hij al maanden in slaapt. ‘Het maakt me triest dat we geen echte oplossingen hebben gevonden. Mahdi is nieuw, misschien pakt hij het anders aan. Ik ga eerst maar eens het bezoek van advocaten aan de kerk afwachten voordat ik naar de neutrale zone ga. We zijn hier nog niet klaar.’

Het aantal in 2021 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee volgens het Missing Migrants Project (IOM): 993