Groen

Noodklok

Wij hebben wat dieren- en plantenleven betreft een ‘achterafcultuur’. Pas als een dier of plant het moeilijk krijgt, of bijna uit het landschap verdwenen is, komen er stukken in de krant waarin ‘de noodklok’ wordt geluid (waarbij graag ronkende clichés ingezet worden). Ik las een groot artikel in het Noord-Hollands Dagblad over de halvering van de boerenzwaluwstand, en besefte dat je zulke dingen van tevoren kunt verzinnen. Steeds meer boerenbedrijven worden opgedoekt, nog steeds verdwijnen insectenrijke houtwallen en struwelen. Eén en één is twee: wanneer je alle oude schuren en kerktorens met de grond gelijk maakt, zal de kerkuil het voor gezien houden; snijd watergebieden van elkaar af en de otter neemt de benen; klop tafelkleden niet langer uit en de mus vertrekt met de noorderzon.
In het geval van de boerenzwaluw (en de mus) is het een gevolg van een onvoorziene ontwikkeling, maar zeker bij grote ingrepen, waarbij projectontwikkelaars en landschapsinrichters komen kijken, kan toch rekening gehouden worden met de effecten van hun werk? Volgens mij wordt daar simpelweg niet bij stilgestaan. Met voldoende kennis van bepaalde ontwikkelingen in de landbouw en grote landschapsingrepen is het niet moeilijk te voorspellen welke dieren waar en misschien zelfs zo ongeveer wannéér uit het landschap zullen verdwijnen. Dat bespaart ons in elk geval die achterafcultuur en dan kan de noodklok door een alarmbelletje worden vervangen.
Het kan trouwens ook andersom. In Cornwall was de Cornish chough uitgestorven. Dat is voor ons gewoon de alpenkraai, maar goed, de Britten doen graag of die beesten inheems zijn. De oorzaak was dat boeren hun grazers niet langer langs de klippen lieten grazen, en die alpenkraaien zijn specialistische eters: ze hebben kort gras nodig.
Sinds een jaar of tien struinen er om plantaardige redenen langs de afgronden Schotse hooglanders en lo and behold: een jaar of vijf geleden streken de eerste alpenkraaien er weer neer. De populatie wordt door chough watchers (gepensioneerde Britse echtparen met verrekijkers en gemene West Highland Terriërs) 24 uur per dag streng bewaakt. Er wordt geen ei gestolen.