MEG WOLITZER, THE UNCOUPLING

Nooit meer aan elkaar zitten

Hogedrukfronten en vulkaanuitbarstingen zijn goed te voorspellen, maar het bekoelen van de liefde is een natuurverschijnsel waar nog geen barometer voor is uitgevonden. En toch ontsnapt bijna niemand eraan. Eerst is het bed een liefdesnest, en dan wordt het een slaapplaats. Vrouwen krijgen hoofdpijntjes, mannen blijven nog even achter de computer zitten, en voor ze het weten zitten ze voor zichzelf te beredeneren dat ze niet mogen klagen. Andere mensen hebben ook geen seks.
De Amerikaanse schrijfster Meg Wolitzer (1959) schreef met The Uncoupling een geestige en betoverende roman over een plaatsje niet ver van New York dat wordt overvallen door een collectieve bekoeling van de liefde. De ene vrouw na de andere heeft er opeens geen zin meer in, ook al waren ze gelukkig getrouwd. Zelfs tienermeisjes die nog maar net de liefde hebben ontdekt, verstoten hun vriendjes. Ze hebben er genoeg van.
Het is het omgekeerde van wat we traditioneel van een roman verwachten. Geen wenkende verten. Wolitzer draait in haar werk wel vaker de conventies om. Haar vorige roman, The Ten-Year Nap (2008), haar meesterwerk tot dusverre, ging over vier ambitieuze vrouwen in New York die hun werk opgeven om voor de kinderen te zorgen. Ze kiezen voor een beperkt bestaan. Geen onderwerp dat de verbeelding van de lezer op hol jaagt. The Wife (2003) ging over de spreekwoordelijke vrouw die leeft in de schaduw van een beroemde, overspelige, uitgebluste schrijver. Passiviteit is Wolitzers onderwerp, en omdat ze zo'n sprankelende, toegankelijke schrijfster is, met een goed gevoel voor welke kant het opgaat in de samenleving, beleeft haar werk in Amerika redelijk succes.
Het knappe van Wolitzer is dat ze schrijft over de keuzes die vrouwen maken en daar altijd een literaire dimensie aan geeft. Het wordt nooit chicklit of piekerproza. Zo is The Uncoupling behalve een mooie roman over de ontluistering van de liefde ook een hommage aan John Updike en diens Couples. Daarnaast is The Uncoupling een schoolroman, een genre met een lange traditie. Het verhaal begint met Robby en Dory Lang, twee docenten Engels in een plaatsje met de paradoxale naam Stellar Plains. Iedereen bewondert hen, want de Langs zijn nog steeds verliefd op elkaar.
Wanneer er een nieuwe docente drama komt, verandert alles op school. Zij wil Lysistrata opvoeren, omdat er veel meisjesrollen inzitten, en jongens staan niet graag op het toneel. Vanaf het moment dat de repetities beginnen, steekt er een koude wind op in Stellar Plains, die maakt dat vrouwen en meisjes op slag geen mannen meer aan hun lijf willen.
Lysistrata is een stuk van de Oud-Griekse dichter Aristophanes waarin de vrouwen van Athene met een seksstaking tegen de oorlog protesteren. Hoewel The Uncoupling zich voltrekt in de Bush-jaren en er genoeg oorlog is om tegen te protesteren horen we daar weinig over. Ook verveelt Wolitzer ons niet met feministische bijeenkomsten. De ontkoppeling van vrouwen en mannen is puur een geval van magie, net als in Updike’s The Witches of Eastwick. Wolitzer laat de afkoeling die zich normaal over een langere periode voltrekt in dit geval als bij blikseminslag gebeuren.
Dory ziet hoe haar man zich afgewezen voelt, chagrijnig wordt, bizarre therapieën probeert en het is alleen maar wachten tot hij buitenshuis troost zoekt. Ze kan er niets aan doen. Gymlerares Ruth is getrouwd met een bronstige beeldhouwer. Ze hebben drie zoontjes. Het huis staat bol van de testosteron. Er is een prachtige scène met Ruth die naar de wc gaat en twee van haar jongetjes gaan mee, want ze willen zien hoe zij het doet. Wanneer de afkoeling haar ook bereikt, hoeft al die mannelijkheid niet meer voor haar. Waarom moet iedereen de hele tijd aan haar zitten? Ze voelt zich net een computerscherm met duizend vingerafdrukken.
Wolitzer spreekt van een ‘spell’, en The Uncoupling is vol betovering. Stellar Plains lijkt een dorpje in een glazen bol. Je hoeft het maar om te keren en de sneeuw dwarrelt omlaag. De scholieren zitten allemaal elke avond op het internet, ook een vorm van betovering, die het niet makkelijker maakt voor de leraren, want iedereen in de klas zit naar schermpjes te koekeloeren. Uiteindelijk draait het in The Uncoupling om de vraag wie er nu eigenlijk under a spell is. Degenen die de liefde de rug toe hebben gekeerd? Of degenen wier hart nog steeds sneller gaat kloppen wanneer ze hun partner zien?
Hoewel Wolitzer zorgt voor een spectaculaire finale geeft ze niet werkelijk antwoord op deze vragen. Fictie geeft geen antwoorden. Wolitzer schept er vooral genoegen in een omgekeerde Midsummer Night’s Dream te schrijven, met veel sneeuw en weinig liefde, zodat we beseffen wat een geluk we hebben dat we niet in Stellar Plains wonen.

MEG WOLITZER
THE UNCOUPLING
Vintage, 288 blz., € 15,99