Nu geen verlenging

Wat staat er in het supergeheime, historische document dat premier Blair een jaar of zeven geleden aan collega Balkenende heeft laten zien? For your eyes only, zei hij erbij. Het ging over de oorlog tegen Saddam Hoessein die toen op uitbreken stond. Moet je als minister-president van een democratie in zo’n geval niet zeggen dat je het liever niet wilt zien? Dat je je anders belast met een verantwoordelijkheid die je met niemand mag delen terwijl je weet dat er mensenlevens mee gemoeid kunnen zijn? Dat je je in het geheim dieper dreigt te mengen in het voorspel tot een oorlog, de grootste en gevaarlijkste onderneming waarin de natie kan worden betrokken? Intussen heeft onze democratie zichzelf beroofd van de beste manier om de waarheid te horen, de parlementaire enquête. In plaats daarvan is achter gesloten deuren de commissie-Davids bezig uit te zoeken hoe we bijna zeven jaar geleden in die onderneming verzeild zijn geraakt. Begin volgend jaar komen de onthullingen.
Afgelopen weekeind heeft Tony Blair in een vraaggesprek voor de BBC gezegd dat hij in ieder geval de bondgenoot van George W. Bush zou zijn geweest, massavernietigingswapens of niet. Toen was hij ervan overtuigd dat Saddam binnen drie kwartier een of ander massavernietigingswapens in gereedheid zou kunnen brengen om ons te beschieten. Het was de tijd dat Colin Powell, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, voor de Verenigde Naties een lezing hield met lichtbeelden waarmee hij onweerlegbaar bewees dat Saddam wereldvijand nummer één was. Het volk van Irak moest van de dictator worden verlost. Met gejuich zouden de bevrijders in de straten van Bagdad worden begroet. En daarna zou, volgens de inzichten van Paul Wolfowitz, toen onderminister, en Condoleezza Rice, veiligheidsadviseur, in het nieuwe Irak de democratie worden gesticht, als onweerstaanbaar voorbeeld voor het hele Midden-Oosten.
Ik vat het nog maar eens samen. In dat laatste half jaar voor de aanval is het Westen, onder leiding van Bush, met Blair als voornaamste medeplichtige en het toenmalige kabinet Balkenende als het clubje van goedgelovige en gehoorzame meelopers, slachtoffer geworden van het brutaalste bedrog. Had het anders gekund? Jacques Chirac, toen president van Frankrijk, en het Duitsland van bondskanselier Gerhard Schröder weigerden mee te werken en werden door de rechtse Amerikaanse media op een ongelofelijke manier uitgescholden. En het Irak van Saddam was geen gevaar voor de wereldvrede. Sinds de Eerste Golfoorlog, gevoerd in 1991 onder leiding van George Bush senior, werd het onder Amerikaanse leiding door een politiek van containment doeltreffend in bedwang gehouden. Dat daardoor in Irak honger is geleden, dat er veel kinderen zijn gestorven, ja, dat is heel treurig. Maar het gebeurde onder verantwoordelijkheid van Saddam. De duizenden gesneuvelde Amerikanen, de ongetelde, misschien honderdduizend gedode Irakezen, de miljoenen vluchtelingen komen voor rekening van Bush cum suis en dus ook van zijn kleine meelopers. Is Irak nu op weg een geordende staat te worden? Vorige week zijn in Bagdad bij een bomaanslag 122 Irakezen gedood.
En nu, terwijl Irak nog ver van een oplossing is, hebben we het probleem Afghanistan. De moeilijkheden in die twee landen vallen niet met elkaar te vergelijken, op één aspect na. In Irak werd, nadat de leugens hun effect hadden gehad, van het begin af een fundamenteel verkeerde strategie gevolgd, omdat de verantwoordelijken niets beters wisten. Aan de oorlog in Afghanistan liggen geen leugens ten grondslag, maar voor de rest is het hoofdzakelijk een experimentele onderneming geweest, waarin het ene strategische probeersel na het andere is mislukt. Al deze mislukkingen zijn tenslotte onder Amerikaanse verantwoordelijkheid tot stand gekomen. Daardoor is de publieke steun voor de oorlog verminderd, bij de bondgenoten in de NAVO zowel als in Amerika.
Een maand geleden is president Obama met weer een nieuwe strategie gekomen: dertigduizend man erbij, vriendelijker tegen de bevolking en in 2011 de eerste troepen terug. Het lijkt een nieuw en goed begin, maar onder de bondgenoten is de lust tot vechten en wederopbouwen nog niet herleefd. Waarom niet? Omdat ze door ervaring – negen jaar van mislukkingen – wijzer zijn geworden. Maar als puntje bij paaltje komt hebben de bondgenoten geen enkele invloed op de nieuwe strategie die door generaal McChrystal is bedacht. Niettemin worden ze opnieuw onder druk uit Washington gezet: blijven, en als het kan met meer soldaten. Dat wordt ook in Nederland gevoeld.
Wij hebben in 2008 rotsvast besloten ons tot één verlenging te verbinden, en dan, tegen het einde van het volgend jaar, is het afgelopen met onze aanwezigheid. Nu beginnen sommige ministers en hun partijen toch weer te schuiven, aanstalten te maken hun beloften te verbreken. Behalve de Partij van de Arbeid, die tot dusver onder geen voorwaarde met de volgende verlenging wil instemmen. Dat is de enige consequente houding. Bewijs, Obama en McChrystal, dat uw strategie niet als die van uw voorgangers van verkeerde probeersels aan elkaar hangt. Meld u dan weer in Den Haag. Daarna kunnen we verder zien.