Nu nog een programma voor gerhard schr”der

Maar liefst 48 procent van de zes miljoen kiezers in de Duitse deelstaat Niedersachsen hebben SPD-man Gerhard Schr”der afgelopen zondag hun ja-woord gegeven en hem daarmee tot kanselierskandidaat gekozen. Geen wonder dat hij zo straalt en dat hij bezweert ook in het vervolg prima te zullen samenwerken met partijvoorzitter Lafontaine - de man die hij na een jarenlange wedloop eindelijk van de baan geveegd heeft.

Maar hoe krijgt een Duitse sociaal-democraat het voor elkaar om, na een partijcrisis van zestien jaar, de helft van de bevolking achter zich te verzamelen? Heel simpel: door zich zo min mogelijk sociaal-democratisch voor te doen.
Het meest linkse aan deze 53-jarige, die zichzelf graag met Tony Blair en liever nog met Bill Clinton vergelijkt, is reeds lang zijn partijboekje. De tijd dat hij zichzelf een ‘authentieke marxist’ noemde, ligt al twee decennia achter ons.
Sinds Schr”der koste wat kost bondskanselier wil worden, geldt hij in het beste geval als man van het midden en in het slechtste als imitatie van zijn christen-democratische voorbeeld Helmut Kohl. In tegenstelling tot Lafontaine wil Schr”der helemaal niet zo veel anders doen dan Kohl - hij wil het alleen beter doen.
De welbespraakte 'Strahlemann’, die onlangs snel nog met zijn geliefde - een journaliste van het rechtse opinieblad Focus - in het huwelijk trad zodat zijn uitverkiezing niet stuk zou lopen op zijn burgerlijke staat, voelt zich in het bedrijfsleven zichtbaar beter thuis dan in de eigen gelederen. Om van de GrÅnen, waarmee hij een coalitie zal moeten sluiten, maar te zwijgen.
Het ambacht heeft hij geleerd van de coryfee van de Duitse bedrijfsconsultancy, Roland Berger. Al lang zit de hartstochtelijke autolobbyist in de raad van commissarissen van Volkswagen. Het groene denkbeeld van de auto als haatobject heeft Schr”der 'nooit kunnen begrijpen’. Tegen de studentenbeweging van 1968, die veel van zijn partijcollega’s socialiseerde, had hij 'een gevoelsmatige blokkade’.
Geen blokkade voelde hij afgelopen zomer toen hij stelde dat criminele buitenlanders uitgewezen moesten worden, en snel! Met succes: 22.000 van de stemmen die hij afgelopen zondag kreeg, zijn volgens de verkiezingsanalyse afkomstig van aanhangers van de rechts-extremistische Republikaner.
Niet in de laatste plaats om die reden zijn er links denkenden in de SPD die over hun toekomstige kanselierskandidaat spreken als over een natuurramp: 'Het zal wel niet te voorkomen zijn.’
De Duitsers zullen de komende maanden moeten gissen naar wat hen na een mogelijke regeringswisseling in september te wachten staat. Ook dat is een nieuw fenomeen in de geschiedenis van de sociaal-democratie: we zeggen jullie niet wat we gaan doen, alleen dat alles beter wordt! Schr”ders opmerking dat hij 'meer concurrentie’ en 'productieve onrust’ wil, doen met het oog op de vijf miljoen werklozen het ergste vrezen. Wie wordt straks onrustig en op wiens kosten?
In Duitsland zit verandering in de lucht. De studenten demonstreren, de werklozen protesteren. Maar in de partijen is de veranderingsgezindheid al lang vervangen door het verlangen naar de macht of naar machtsbehoud. Ondanks - of juist dankzij? - de Wende zitten in Bonn nog steeds de mannen aan de knoppen die het land ook al met meer of minder succes door de jaren tachtig loodsten.
Uitgerekend Campino, zanger van de legendarische punkband Tote Hosen, nam afgelopen zondag in een forum plaats en gaf het duidelijkste commentaar op de verkiezingen. 'Kohl moet weg’, zei hij, 'en misschien wordt er nog wel zoiets als een programma toegevoegd aan Schr”ders machtsstreven.’
Hopelijk. Tot die tijd overheerst het gevoel dat Duitsland op de verkiezing van het kleinste kwaad afsukkelt.