‘Nuit debout’ houdt Parijs in zijn greep

Parijs – ‘Stel mij uw vragen’, staat op een wit kartonnetje dat Eloïse op Place de la République omhoog houdt.

Ze is lerares scheikunde op een school bij Parijs en heeft zich deze middag aangesloten bij de manifestanten van ‘Nuit debout’ die al dagenlang het plein bezet houden om met open agenda te debatteren over een andere inrichting van de samenleving. ‘Iedereen hier stelt zijn expertise ter beschikking, dus wie een vraag over chemie heeft, kan bij mij terecht’, lacht ze.

Een beroepsactivist is ze niet, zegt ze. En dat typeert de nogal plotseling opgekomen beweging die Parijs in zijn greep heeft. De harde kern is afkomstig uit alle mogelijke actiegroepen, maar naarmate het vreedzaam protest de laatste weken groeide, sloten steeds meer nieuwsgierigen van alle leeftijden en uit alle lagen van de bevolking zich aan bij de gesprekken.

Die zijn vooralsnog tamelijk vrijblijvend. Iedere mening is toegestaan en sprekers gaan alleen met voornamen door het leven. In commissies (economie, actie, migratie et cetera) doen zij voorstellen die aan het begin van de avond in de ‘Algemene Vergadering’ besproken worden. Hoewel de beweging profiteert van het oplopend jeugdverzet tegen een door de Franse regering voorgestelde flexibilisering van de arbeidswetgeving – de ‘Loi El Khomri’, vernoemd naar de verantwoordelijke minister – is het handhaven van de 35-urige werkweek slechts een detail. Uiteindelijk moet de hele economie op de schop.

Niet alleen daarin doet Nuit debout denken aan eerdere actiebewegingen als Occupy (Wall Street) of de in Spanje invloedrijke Indignados. Ook de gebarentaal herinnert aan het oudere protest. De door de demonstranten bewonderde econoom en socioloog Frédéric Lordon was eerder een inspiratiebron van de (in Frankrijk overigens maar marginale) Occupy-beweging. Spinoza-specialist Lordon riep zaterdag op het land met een algemene staking ‘te blokkeren teneinde alles te deblokkeren’. Voor hem is het intrekken van de wet van minister Miriam El Khomri slechts het begin van de strijd tegen de ‘neoliberale ideologie’. Hij pleit ervoor dat Frankrijk zich terugtrekt uit de euro en, onder veel meer, dat de effectenbeurs wordt afgeschaft.

Waar dit uiteindelijk toe moet leiden? Dat weet niemand. In ieder geval niet tot een politieke partij, zoals in Spanje met Podemos, vinden de meeste manifestanten. Camille, van de commissie-grondwet: ‘Podemos heeft zich met autoritaire leiders uitgeleverd aan het systeem, terwijl wij het volk de macht willen geven.’ Hoe? ‘Daar zijn we over in gesprek.’