Nul procent geslaagd

Johannesburg - Om de hoek is de Parktown Girls High. Soms zie je ze lopen, voornamelijk zwarte leerlingen in hun groene blazers en rokken, kletsend, giechelend, zoals tienermeisjes doen. Parktown Girls, een overheidsschool met aanvullende particuliere financiering, is een puik instituut met een honderd procent ‘pass rate’. Met andere woorden: alle meisjes slaagden voor hun eindexamen. Het gros van hen gaat vervolgens naar de universiteit.
Helaas, Parktown Girls is een vlaggetje op een modderschuit. Toen de eindexamenresultaten voor 2009 deze maand bekend werden gemaakt, bleek dat bijna veertig procent van de leerlingen was gezakt. Dat was twee procent meer dan vorig jaar en een voortzetting van een trend die zich al jaren aftekent en die illustratief is voor het falende schoolsysteem in Zuid-Afrika, ook al geeft het land vijf procent van het bruto binnenlands product uit aan onderwijs.Nog wat cijfers. In de Noordkaap-provincie was het aantal gezakten dit jaar elf procent meer dan in 2008, terwijl Mpumalanga provinciale hekkensluiter was met 52,1 procent zittenblijvers. Op achttien Zuid-Afrikaanse scholen zakten zelfs alle leerlingen. Vooral in de exacte vakken was het aantal onvoldoendes gigantisch: ruim zestig procent scoorde lager dan een vier voor wiskunde. Alsof het allemaal nog niet erg genoeg was: een geschatte 65 procent van de scholieren valt voortijdig uit. Dat betekent dat het totale percentage leerlingen dat de middelbare school niet afmaakt nabij de 75 ligt.
Pijnlijk voor het ministerie van Onderwijs is de constatering dat blank het nog steeds veel beter doet dan zwart. Omdat gegevens voor 2009 nog niet allemaal zijn vrijgegeven maar even die van vorig jaar: in 2008 slaagde 56,6 procent van de zwarte scholieren voor hun eindexamen en had 13,4 procent cijfers die hoog genoeg waren om te gaan studeren. Voor de blanke scholieren was dit respectievelijk 99,3 en 68,7 procent. Dan hebben we het over overheidsscholen, en niet over de privé-scholen waar veel welgestelde blanke ouders hun kroost naartoe sturen.
Deskundigen en columnisten vielen over elkaar heen met analyses en waarschuwingen. Ze somden de redenen voor het debacle op. Historisch scheefgegroeide situatie. Ongemotiveerde, onderbetaalde leraren. Te grote klassen. Een machtige onderwijsbond die sancties tegen zwakke leraren verhindert. Een nieuw onderwijssysteem dat niet deugt. Maar ze waarschuwden ook dat de jeugd 'in toenemende mate ontevreden’ is met de situatie en dat het leger onopgeleide jongeren een 'tikkende tijdbom’ is. Volgens onderwijsgoeroe Graeme Bloch zal het nog vijf à tien jaar vergen om de trend om te buigen en nog dertig jaar om het systeem werkelijk te repareren. De volgende crisis dient zich aan: wat moet je met weer een generatie zwarte kids die nauwelijks zijn opgeleid en nooit behoorlijk werk zullen krijgen?