Obama kwam, zag en zei niets in Latijns-Amerika

Santiago - Híj had natuurlijk andere dingen aan zijn hoofd, zoals Libië, Japan en zijn begroting, terwijl zíj een historische trip verwachtten. Ook na de eerste reis van meerdere dagen die Barack Obama maakte door Latijns-Amerika - hij bezocht Brazilië, Chili en El Salvador - blijft de ooit zo innige band tussen noorder- en zuiderburen daarom lauw. Nadat de verhoudingen tussen Latijns-Amerika en de VS onder George W. Bush een dieptepunt hadden bereikt, hoopten veel latino’s dat Obama hun continent weer een belangrijke plaats zou geven.

Tot nu toe had Obama dat verlangen niet ingelost, maar het moment zou vorige week eindelijk aanbreken. Maar hoewel de bezochte presidenten (Dilma Rousseff in Brazilië, Sebastián Piñera in Chili, Mauricio Funes in El Salvador) anders wilden doen geloven, waren alle politiek analisten het erover eens dat de reis van Obama een gemiste kans was. In concrete resultaten en in symboliek.
Na een eerste tussenstop in Brazilië, die vooral in het teken stond van zaken doen, was de toespraak van Obama in de Chileense hoofdstad Santiago aangekondigd als de gebeurtenis van zijn trip. De locatie zou het presidentieel paleis La Moneda zijn: sinds de staatsgreep van 1973 een emblematische plek. Er leek een historische redevoering aan te komen. Sommigen hadden vooraf de vergelijking met Egypte al getrokken. In 2009 rijkte Obama de moslimwereld de hand in Caïro, in wat werd beschouwd als nieuw begin. Latijns-Amerika, de laatste decennia in rap tempo volwassen geworden terwijl Washington zich bezighield met Irak en Afghanistan, was ook klaar voor zo'n speech.

En het moet gezegd: Obama gebruikte in 35 minuten 22 keer het woord ‘partner’, waarmee hij duidelijk maakte dat de VS niet langer de bullebak van Latijns-Amerika willen zijn. Maar specifieke voorstellen bleven uit, evenals excuses voor wangedrag in het verleden, waarop vooral het linkse kamp had gehoopt. Obama’s toespraak kende slechts één, verplicht, applaus: helemaal aan het slot. Niet één keer werd hij onderbroken door zijn publiek. Zijn woordvoerders stelden later dat de akoestiek slecht was, een hilarisch excuus voor een domweg nietszeggende toespraak.

De tweet van José Piñera, voormalig minister van Werkgelegenheid en Sociale Zaken en broer van de Chileense president, vatte het gevoel samen: 'Ik kwam, ik zag en ik overwon, was de tweet van Caesar aan Rome na een overwinning. Ik kwam, ik zag en zei helemaal niets, zal vandaag de tweet van Obama zijn.’

Misschien verwachtte Latijns-Amerika wel te veel van een man die al genoeg problemen heeft. In ieder geval kregen de latino’s wederom het gevoel dat ze niet langer van belang zijn voor de Verenigde Staten, behalve als het gaat om drugs- en emigratieproblemen die het land zelf raken. China, dat bezig is aan een indrukwekkende opmars in Latijns-Amerika, zal Obama’s trip met instemming bekeken hebben.