Ochtendhumeur, collega?

Elsevier, het journalistieke bruggehoofd van het gelijknamige concern, is meestentijds een wat vreemd weekblad geweest, conservatief tot reactionair in de jaren vijftig en zestig, onbetrouwbaar tot corrupt in de jaren zeventig en tachtig. De hoofdredacteur liet zich de hoofdartikelen door zijn Wassenaarse buren influisteren en als de redacteur consumentenzaken een positief stukje over de nieuwe Rolex schreef, kon je er gif op innemen dat het horloge ‘s anderendaags rond de pols van de betreffende verslaggever bungelde.

Zo mocht het niet verder gaan, vond zelfs de Elsevier-directie. Dus werd de hoofdredacteur naar Europa verbannen en vervangen door Andre Spoor, ooit de reanimator van NRC Handelsblad. Hij heeft het varkenskot met fluwelen hand uitgemest.
Dit normaliseringsproces was een onmiskenbaar succes. De drogist te Roosendaal, archetype van de Elsevier-lezer, vindt niets meer van zijn vooroordelen in de kolommen terug, het blad bevat af en toe waarachtig een aardig artikel en reactionaire praatjes worden er niet meer verkocht.
Behalve verleden week. Het geschiedde in de column van Nic van Rossum, een der vaste commentatoren. Echt waar, zelden heb ik de laatste jaren zo'n agitatorische verzameling invectieven onder ogen gehad, zelfs niet op het hoogtepunt van de stammenstrijd tussen de beroepsbeledigers Van Gogh en Brandt Corstius. Het was waarachtig alsof Elsevier (‘Indie verloren, rampspoed geboren’) veertig jaar in de tijd was teruggeworpen.
Het ging over de vrouwelijke ministers en staatssecretarissen, in heden en verleden. Daarmee is veel mis. Vindt althans Van Rossum. Els Borst krijgt een veegje uit de pan omdat zij roken en meeroken schadelijk voor de gezondheid beschouwt. Winnie Sorgdrager is een 'brekebeen’. Wijlen Irene Vorrink was een 'naieve totebel’, met Hedy d'Ancona 'als sterke tweede’. Dat ging dus allemaal nog wel. De toon verscherpt zich als Elisabeth Schmitz ter sprake komt. Die is niet meer of minder dan een 'onnozele hals’ die 'stuntelt en blundert’. Bij Margareeth de Boer ('onze Margareeth’) worden de sluizen der welsprekendheid pas voluit open gezet. Dat is een 'dulle tante’, een exponent van de 'emotionele milieutroela’s’, een 'slissende Vrom-salamander’, een 'uit haar nek’ zwammende aanvoerster van de 'damesborrelkrans’.
Ochtendhumeurtje, collega?
Waarschijnlijk wel: 'Als ik haar stem ’s morgens op de radio hoor, trek ik misselijk het kussen over de oren’, getuigt Van Rossum.
Het gaat uiteindelijk om het feit dat 'een van de weinige bekwame staatssecretarissen’, Robin Linschoten, moest aftreden, terwijl de bovengenoemde 'naieve totebellen’ ongestoord met hun gatjes op het pluche mochten blijven zitten. Dat is de consequentie van het feit, zegt Elseviers commentator, dat mannen 'op bekwaamheid’ en vrouwen 'op sekse’ worden geselecteerd.
Werkelijk? Zouden de burgemeester van Haarlem, de procureur-generaal van Den Haag en de voorzitter van de Nationale Gezondheidsraad tot het landsbestuur zijn uitverkoren omdat zij een rok in plaats van een broek dragen? Ik weet het niet, en of de ex-commissaris van Drenthe een ministerieel kanon is, weet ik evenmin, maar een ding weet ik zeker: die Nic van Rossum… eh… laat ik het beleefd houden… is bepaald geen heer.