Oegandese bestuurders krijgen een ‘oliebonus’

Kampala – De olie zit nog in de grond maar spreekt nu al zijn vloek uit over Oeganda. Deze sombere gedachte komt op bij Dickens Kamugisha van het Africa Institute for Energy Governance, een organisatie die pleit voor prudent beheer van Oeganda’s grondstoffenvoorraad. Kamugisha reageert op het nieuws dat 42 topfunctionarissen zichzelf verrijkten uit de belastingafdrachten van bedrijven die de olie in Oeganda aanboorden. Kamugisha: ‘We zijn getuige van het begin van de resource curse nog voordat er een druppel olie is geproduceerd.’

Het is al tien jaar geleden dat er olie werd ontdekt bij het Albertmeer langs de grens met Congo. Daadwerkelijke productie laat op zich wachten door de lage olieprijs en onenigheid over een pijplijn voor export van de olie. Vertraging ontstond ook door internationale arbitrage tussen Oeganda en buitenlandse oliefirma’s met als inzet de belasting die in rekening werd gebracht bij de firma’s voor hun exploratieactiviteiten. Oeganda won en inde honderden miljoenen dollars. Nu blijkt dat een deel van dit geld is verdwenen in de zakken van de baas van de belastingdienst, de procureur-generaal en andere figuren. Zij keerden zichzelf een ‘bonus’ uit voor hun overwinning in de rechtszaal.

‘Het is een schande’, zegt Dickens Kamugisha. De bestuurders deden in de rechtszaal gewoon hun werk, zo stelt hij, en zij ontvangen reeds riante salarissen. De bonussen bedragen gemiddeld bijna veertigduizend euro per persoon. Een leraar in Oeganda verdient in een jaar zo’n dertienhonderd euro.

De door president Museveni goedgekeurde ‘handdruk’ bevestigt voor mensen als Kamugisha de vrees dat Oeganda’s olie gebruikt gaat worden als smeermiddel voor het wijdvertakte systeem van politieke patronage. Museveni – aan de macht sinds 1986 – bestendigt zijn positie door geld en baantjes uit te delen. Een olie-industrie kan ongekende bedragen zwart geld injecteren in een economie die nu leunt op toerisme en de uitvoer van thee, koffie en vis.

Oeganda’s enige machine voor de bestraling van kankerpatiënten ging maanden geleden stuk en is nog altijd niet vervangen, want er is geen geld. Waarom, vraagt Dickens Kamugisha, eigenen bestuurders zich dan wel bonussen toe? ‘Bedenk hoeveel Oegandezen sterven als gevolg van de kapotte bestralingsmachine.’