Oegandese misbruikepidemie door leidinggevenden

Kampala – Het was een alledaags bericht, vorige maand in de Oegandese krant Daily Monitor: schoolhoofd gearresteerd voor seksueel misbruik van een veertienjarige leerlinge.

Het begon met vijfhonderd shilling voor ontbijt voor het meisje – iets meer dan tien eurocent – en eindigde met seks in de woning van het schoolhoofd. Het dreigement dat het meisje maar beter haar mond kon houden als ze op school wilde blijven werkte niet, en na zijn arrestatie bekende de man. ‘Ik wist niet dat ik door onze affaire bij de politie zou belanden’, verklaarde hij.

Seksueel misbruik van minderjarigen heeft in Oeganda de trekken van een epidemie, en de daders zijn vaak mannen in posities van leiderschap over kinderen. Leraren. Geestelijken. Vaders. Seksueel misbruik, of kinderverkrachting, heet in Oeganda eufemistisch defilement (bezoedeling), een erfenis van het Britse koloniale rechtssysteem. Iedere dag worden er in dit land van 35 miljoen mensen zo’n 25 aangiften gedaan. Defilement is goed voor meer dan de helft van alle gerapporteerde ernstige misdaden in Oeganda. En lang niet alle incidenten worden gemeld: schaamte of pressie weerhoudt meisjes ervan zich uit te spreken; de politie is op het platteland moeilijk te bereiken en wordt sowieso weinig vertrouwd; misbruikers betalen zwijggeld aan armlastige ouders van slachtoffers.

‘Macht speelt een rol’, zegt Sharon Twikirize over het grote aantal gevallen waarbij de misbruikplegers bekenden zijn van de meisjes. Twikirize werkt voor de pan-Afrikaanse organisatie voor kinderbescherming anppcan. Macht, dat heeft weer te maken met patriarchale gewoonten. Een andere factor, zeker op het geïsoleerde platteland, is volgens Twikirize de monotonie van het bestaan. ‘Mannen zitten daar maar, te drinken. Ze laten hun seksuele noden los op de kwetsbaren.’ Er vinden in Oeganda wel veroordelingen plaats. In oktober kreeg een 34-jarige man dertig jaar cel voor het misbruiken van zijn dochter en twee andere meisjes. Maar Oeganda’s haperende rechtssysteem laat de meeste daders onbestraft. Sharon Twikirize telde in 2013 zo’n negenduizend aangiften. Die resulteerden volgens haar in vijf veroordelingen.

In 2013 was Oeganda in het nieuws door de ‘antihomowet’. Commentator Daniel Kalinaki schreef in de Daily Monitor: ‘Als je Oeganda noemt, luidt de vraag bijna onvermijdelijk of wij een land zijn dat homo’s doodt. Het juiste antwoord is nee, wij zijn een land dat de verkrachting van onze jonge meisjes toelaat terwijl wij onverschillig doen.’


Beeld: Milo