Eind dit jaar hebben we hier honderdduizend vluchtelingen uit Oekraïne, voorspelde Israëls minister van Immigratie in mei. Het jaar is bijna voorbij en tot nu toe is pas de helft van dat aantal gekomen, en daarvan zijn de meesten alweer vertrokken. Aan de minister van Immigratie heeft het niet gelegen. Pnina Tamano-Shata, de eerste Israëlische minister die geboren is in Ethiopië, heeft het hart op de juiste plaats. Maar andere ministers hebben het hart elders, en de gespannen relatie tussen Israël en Oekraïne werkt niet mee.

Na het uitbreken van de oorlog bepaalde minister Ayelet Shaked van Binnenlandse Zaken dat er maximaal 25.000 Oekraïense vluchtelingen in Israël mochten blijven. Dat was met inbegrip van de twintigduizend die er al waren. In juli vernietigde de rechter dat besluit, maar Shaked heeft met de rechterlijke macht even weinig op als met asielzoekers. Ze besliste dat Oekraïners die naar Israël willen vluchten eerst thuis een online-aanvraagformulier moesten invullen, en dat ze zoals zoveel andere vluchtelingen in Israël geen werkvergunning krijgen. Ook die besluiten werden door justitie geannuleerd. Maar Shaked liet zich niet ontmoedigen.

Oekraïners mogen zonder visum drie maanden in Israël blijven, maar Shaked zegt bang te zijn dat ze daarna niet weggaan. Daarom komen veel vluchtelingen nog altijd niet verder dan de paspoortcontrole op vliegveld Ben-Goerion. Velen proberen het niet eens meer. Vooral niet-joodse vluchtelingen zijn weer vertrokken. Veertienduizend gevluchte Oekraïners vallen onder de ‘terugkeerwet’. Die bepaalt dat buitenlanders met minstens één joodse (groot)ouder automatisch Israëlisch staatsburger kunnen worden. Maar vaak worden ze door de twee opperrabbijnen van Israël niet als echte joden erkend, waardoor ze bijvoorbeeld niet in Israël kunnen trouwen of begraven worden. Minister Tamano-Shata had 280 miljoen euro gevraagd voor integratieprogramma’s; ze kreeg nog geen tiende daarvan.

De ultrarechtse partijen die in de komende regering-Netanyahu komen, hebben geëist dat de terugkeerwet aanzienlijk wordt aangescherpt. Ze willen dat alleen personen van wie beide ouders jood zijn in aanmerking komen voor ‘terugkeer’. Ook is een project gestart om de niet-joodse inwoners aan te moedigen om te emigreren. De grote promotor is loco-burgemeester Aryeh King van Jeruzalem, bekend van zijn campagne om de Palestijnen te verjagen uit Oost-Jeruzalem.