Oekraïne zoekt Nederlandse kunstenaars voor ja-campagne

Kiev – ‘Zo, dus u komt uit Nederland?’ vraagt een bewaker op de geasfalteerde vlakte bij het oorlogsmuseum. De mare dat Nederland een volksraadpleging over het associatieverdrag houdt, heeft gewone Oekraïners bereikt.

Het museum brengt de stormachtige periode die Oekraïne doormaakt in beeld. Vlak achter de bewaker staat een mobiele Grad-raketlanceerinstallatie opgesteld, buitgemaakt op de rebellen. Even verder een rij reusachtige kraaienpoten van roestig ijzer. Ook nieuw. Binnen is er een expositie over de Donbass-oorlog. Op een foto laden twee soldaten een kist op een voertuig. ‘De operatie duurde dertig seconden’, zegt het bijschrift. De dood is in het museum weer tot leven gekomen.

Oekraïne betaalt een hoge prijs voor zijn gang naar het Westen. Dit verklaart de ondertoon van ergernis die hoorbaar is als naar het referendum wordt gevraagd. Het niet-bindende karakter maakt het er niet begrijpelijker op. ‘Zitten Poetins mensen nu ook in Nederland?’ vragen journalisten aan deskundigen op radio en tv. Weersproken wordt het nauwelijks. Volgens de heersende opinie staat de voormalige sovjetrepubliek zowel bloot aan een aanvalsoorlog als aan niet-aflatende politieke sabotage door het Kremlin. Het Nederlandse referendum valt voor menig Oekraïner onder deze laatste categorie.

Ietwat cryptisch zei een speciale gezant namens het ministerie van Buitenlandse Zaken het zo: ‘In Nederland hebben we opponenten, sterke opponenten, die verschillende krachten steunen, waaronder de Russische Federatie.’

Tegenpropaganda heet het medicijn. Ook in de strijd om een Nederlands ‘ja’. Autoriteiten hebben recentelijk een campagne in Nederland aangekondigd. Onder andere met behulp van billboards en volgens Buitenlandse Zaken ook met inzet van ‘contacten onder opinieleiders en sterren uit de showbusiness’. Een diplomaat sprak over een heus offensief waarbij een rol was weggelegd voor Nederlandse journalisten en kunstenaars. ‘Op die manier is het makkelijker de harten van de kiezers te veroveren.’ Vorige week namen Oekraïense activisten bij de Nederlandse ambassade alvast een voorschot. Flapmutsen en oorverband dragend demonstreerden ze achter een spandoek met een zelfportret van Vincent van Gogh. Op plakkaten in de vorm van een oor stond: ‘Luister niet naar Russische propaganda’. Ook op internet zijn Oekraïners actief geworden. Daar circuleert een filmpje waarin Duitsland de ‘grote broer’ is die, als denkbeeldige parallel, de Nederlandse taal en geschiedenis door de eeuwen heen heeft miskend.