Ia Sukhitashvili als Yana in Beginning. Regie Dea Kulumbegashvili © September Film Distribution

Het verhaal van Abraham is het onderwerp van de preek van David (Rati Oneli) in zijn kerkje in een gehucht in de omgeving van Tbilisi, Georgië. Daar staat Abraham dan, oreert de dominee, met z’n mes gereed, gebogen over zijn zoon die vastgebonden ligt op de offertafel. Wat moet hij doen, heeft hij een keuze, hoe groot is zijn geloof? De kerkgangers wikken en wegen en net als iemand wil antwoorden schiet er een vuurbal de zaal in en explodeert.

Tijdens dit alles is de camera van regisseur Dea Kulumbegashvili onverbiddelijk statisch, zodat het vierkante beeld een gevangenis vormt waarin behalve de gelovigen ook wij vastzitten terwijl de vlammen om zich heen grijpen. Na deze eerste scène van zo’n tien minuten wordt de vertelling in Beginning steeds intenser, niet in de zin van beweging in de plot, maar in het blootleggen van de geestelijke crisis van een van de personages in dat kerkje: domineesvrouw Yana (Ia Sukhitashvili).

Zelden heb ik een film gezien waarin de camera zo weinig beweegt terwijl het drama als een voortsnellende trein over het scherm raast. Kulumbegashvili heeft duidelijk inspiratie geput uit het werk van de Russische meester Andrej Tarkovski, maar in Beginning is de invloed van de respectievelijk Deense en Japanse regisseurs Carl Theodor Dreyer en Yasujiro Ozu eveneens voelbaar. Het element tijd staat in deze stijl van filmmaken centraal: de camera blijft registreren, met minimale tussenkomst van montage, ook als er ogenschijnlijk niets gebeurt. Het effect hiervan is verpletterend: hoe langer we kijken naar ‘niets’, hoe meer we zien – tot diep onder de oppervlakte van het alledaagse. Dit is een soort horror, want het is verschrikkelijk wat er gebeurt in het leven van Yana.

Het verhaal gaat over tirannie, eerst in de vorm van de aanslag met brandbommen, vervolgens in het domein van persoonlijke relaties, specifiek die tussen Yana en haar man. Tergend langzaam blijken de details van haar leven. Zij was een actrice, maar wat voor een is niet duidelijk. Ook is ze moeder. Haar zoon van een jaar of tien zit in het groepje aan wie Yana bijbelles geeft. Dat ze dit niet met overgave doet, wordt duidelijk in een prachtige scène waarin de kinderen voor die statische camera braaf in een kringetje zitten terwijl Yana vragen stelt. Wat je moet doen om goed te leven. Wat de hemel is. Hoe de hel eruitziet. Als de kinderen onbedaarlijk giechelen, grijpt Yana niet in.

Lang verdwijnt haar man uit het verhaal, maar hij is er áltijd, als een onzichtbare macht. Terwijl hij op reis is voor zijn werk, arriveert een detective uit Tbilisi, zogenaamd om de aanslag op het kerkje te onderzoeken. Dit is deel van de plot, maar belangrijker is dat we door de subtiele kracht van Kulumbegashvili’s stijl steeds dichter bij Yana komen te staan. Zonder dat ze iets zegt, voelen we haar dilemma aan, weten we wat hier van haar wordt gevraagd.

Te zien vanaf 23 september