Commentaar: Big Brother in Afrika

Oh Brother

Ze bedoelden het zo goed, de makers van Big Brother Zuid-Afrika. Ze hadden de deelnemers zorgvuldig gescreend, de procedure eindeloos doorgesproken. De serie moest een feest van herkenning worden voor het nieuwe Zuid-Afrika, een spiegel van de regenboognatie, en uiteraard moest de winnaar alle post-apartheidsdeugden in zich verenigen: beschaving, wijsheid, humor en bovenal verdraagzaamheid jegens andersgekleurden. Omwille van het contrast werd een «blanke gorilla» aan de ploeg toegevoegd, een 26-jarige reisleider uit Kaapstad die in nuchtere toestand luistert naar de naam Ferdinand Rabie. Aan het begin van de drie maanden durende intermenselijke en interraciale marathon kon niemand bevroeden dat de grofgebekte Rabie zelfs maar door de eerste ronde zou komen.

De serie werd een groot succes, met gemiddeld meer dan een miljoen kijkers per dag, en de bijbehorende website werd al gauw de populairste van Zuid-Afrika. Voor de laatste ronde, afgelopen zondag, brachten meer dan 7,5 miljoen mensen hun stem uit. Maar ook Rabie bleek een succes. Gaandeweg groeide Ferdi, alias «Boesman», uit tot held van de serie. Hij schreeuwde en vloekte wanneer hij zijn zin niet kreeg, liet zich ongegeneerd vollopen, poepte in de tuin en viel vrouwelijke deelnemers lastig in de jacuzzi. Maar hij maakte het altijd weer goed, liet zijn tranen de vrije loop («Dat zien vrouwen toch graag?») en brak tot opluchting van de anderen vaak de spanning met zijn idiote invallen.

Columnisten spraken er schande van. In het door racisme, seksueel geweld en dronkenschap geplaagde Zuid-Afrika was Ferdi «fucking» Boesman toch zeker geen voorbeeld voor de jeugd? Was de zwarte Nobesuthu, die de hoofdprijs van een miljoen rand heel voorbeeldig aan de aids patiëntjes wilde schenken, niet veel verkieslijker? Of de kleurloze kleurling Riaad die zich zo lief gedroeg tegen de vrouwen, voor iedereen bemoedigende woorden had en zelden zijn stem verhief? «Die man is wijs en waardig», schreef columniste Janet Smith zalvend in The Star. «Hij kan niet dansen, zijn zangstem is onvast, maar Riaad kan zijn ingeboren goedheid op geen enkele manier verbergen. En de hemel weet dat we meer echt goede mannen in dit land nodig hebben.»

Maar nee, de vanwege zijn karikaturale eigenschappen verkozen Boesman degradeerde de andere deelnemers tot politiek correcte karikaturen. «What you see is what you get!» riepen de fans in zijn stamkroeg toen Rabie afgelopen zaterdag een microfoon sloopte, de producer bedreigde en op hoge toon sterke drank eiste omdat hij de spanning niet meer aankon. De volgende dag werd hij voor zijn spontaniteit beloond, de Boesman werd met negentig procent van de stemmen tot winnaar gekozen. Niet alleen door blanken, zoals verontwaardigde commentatoren menen. «Ferdi heeft ook veel zwarte aanhangers die hem onderhoudend vinden en geen probleem hebben met de manier waarop hij zich uitdrukt», moest ook Smith toegeven. Riaad en de andere verliezers vonden hem oprecht, warm, empathisch en een «echte vriend». Misschien heeft Zuid-Afrika toch meer van dat soort mannen nodig.