Idfa: ‘Heartbound’

Om liefde gaat het

Heartbound is bovenal een film over de liefde in een geglobaliseerde wereld. Hoe ‘berekenend’ de liefdesgeschiedenissen ook zijn begonnen, om liefde gaat het, met alle kameraadschap en ook eenzaamheid die daarbij horen.

Alle hoofdpersonen uit de film bij elkaar. Midden rechts Kjeld en Kae, midden links Niels en Sommai © Christian Vium / IDFA

De 31-jarige Kae is net ingevlogen van haar dorp in het noordoosten van Thailand en wordt nu voorbereid op een verblijf bij Kjeld, een Deense man van wie ze alleen nog een foto heeft gezien. Hij heeft een vaste baan in een plasticfabriek, waar hij nachtdiensten draait, heeft een vast salaris, een huis en een auto, zo heeft hij haar tante Sommai geschreven op de contactadvertentie voor Kae die ze heeft geplaatst. Sommai geeft Kae instructies voor haar logeerpartij: je zegt goedemorgen en dan kus je elkaar op de mond. Je moet niet verlegen zijn. ’s Avonds kus je elkaar ook. Ze leert Kae het Deense zinnetje ‘Ik heb hoofdpijn’, voor als ze meteen wil slapen.

Kae’s zus Mong, die ook met een Deense man is getrouwd, is wat minder omwonden. ‘In bed doe je alles wat je kan voor hem’, houdt ze Kae voor. ‘Denk aan alle vrouwen die in Thailand in de seksindustrie werken. Jij hebt betere mogelijkheden. Dit is een grote kans.’

Kjeld, een zachtaardige stuntel, woont in een nieuwbouwhuis op het Deense platteland. Hij ontvangt Kae met een Deens-Thais woordenboek dat hij van de bibliotheek heeft geleend. Als Sommai, die kan tolken, in de auto stapt en wegrijdt, blijft Kae onthand achter. Wat volgt is een onbeholpen maar ook ontroerende kennismaking. Kjeld vraagt met handen en voeten hoeveel hangertjes ze nodig heeft om haar kleren op te hangen, laat haar haar slaapkamer zien en vraagt bladerend in het woordenboek of ze alleen wil zijn. Kae knikt opgelucht. Kjeld kijkt haar teder aan. ‘Hij is serieus’, zal Sommai later zeggen.

Kae is slechts een van de ruim negenhonderd Thaise vrouwen die zijn beland in het uitgestrekte Deense Jutland. In hun film Heartbound volgen filmmaker Janus Metz en zijn vrouw Sine Plambech, een antropologe, vier Thais-Deense koppels die in deze Europese uithoek leven. Het begon met Sommai, die haar man Niels zestien jaar eerder leerde kennen in Pattaya, een Thaise badplaats waar het sekstoerisme welig tiert. Zij werden verliefd en Sommai volgde hem naar Denemarken, waar ze zich als huwelijksmakelaar ontpopte. Een hele sleep vrouwen uit haar dorp koppelde zij aan eenzame Deense mannen.

Is de kans groter dat je verliefd wordt als je langer bij elkaar bent?

Het had een schrille film kunnen opleveren, over geraffineerde vrouwen die sneue mannen inpalmen, of omgekeerd: over emotioneel onvermogende mannen die alleen maar in staat zijn een relatie te hebben met een gedweeë vrouw. Een film die genadeloos alle culturele misverstanden en opportuniteiten uitvergroot. In Heartbound is hiervan geen sprake: het is een liefdevolle, intieme film die alle makkelijke oordelen die je vooraf over dit soort gearrangeerde huwelijken zou kunnen hebben onderuit haalt.

Dat heeft ongetwijfeld te maken met de tijd die Metz en Plambech in de film hebben geïnvesteerd. Heartbound bestrijkt een periode van tien jaar, springt heen en weer van het Thaise dorp naar het Deense platteland, laat subtiel de achtergronden van met name de Thaise vrouwen zien en neemt de ruimte om de hoofdpersonen ook echt te leren kennen. De levens van de vrouwen zijn stuk voor stuk hartverscheurend. Veelal hebben ze heel jong kinderen gekregen van Thaise mannen, die zich ofwel uit de voeten hebben gemaakt of zeer gewelddadig zijn. Er is geen werk in het dorp, de enige mogelijkheid om geld te verdienen is als sekswerker in Pattaya. Aangrijpend zijn de beelden van Saeng, die in Pattaya een Finse man aan de haak heeft geslagen, en vanuit Helsinki via Skype contact houdt met haar kleine kinderen, die bij haar moeder wonen.

Heartbound toont vooral overtuigend dat een gearrangeerd huwelijk niet zomaar een zakelijke bedoening is. Zeker, het zakelijke speelt een rol. Kae is nog nauwelijks aan haar kennismaking met Kjeld begonnen of hij krijgt uitgelegd dat er binnen drie maanden getrouwd moet worden, dan is haar visum verlopen. En bij een huwelijk vraagt de Deense overheid een geldbedrag als onderpand, dat pas na zeven jaar wordt teruggestort. Bij een scheiding is hij dat geld kwijt en moet zij het land verlaten. Maar niet alleen voor hem heeft trouwen consequenties. Kae vraagt ontwapenend aan koppelaarster Sommai of de kans groter is dat je verliefd wordt als je langer bij elkaar bent. Haar droom is wel degelijk liefde. En dan is er nog de hoop dat Kjeld haar zoontje uit een eerdere relatie wil laten overkomen.

En zo is Heartbound bovenal een film over de liefde in een geglobaliseerde wereld. Hoe ‘berekenend’ de liefdesgeschiedenissen ook zijn begonnen, om liefde gaat het, met alle kameraadschap en ook eenzaamheid die daarbij horen. Dat blijkt ook uit dat ene koppel, van de vier die worden gevolgd, dat gaat scheiden. Het komt door geldgebrek, dat het is misgegaan, denkt de man. Het lag aan de woorden, zegt de vrouw. ‘We praatten niet meer aardig met elkaar. We gebruikten niet de goede woorden.’ Als Sommai hem niet veel later vraagt of ze een nieuwe vrouw voor hem moet zoeken weigert hij. Nee, dat zou als een vervanging voelen van Basit. En dat kan niet.


Heartbound draait op de Groene Amsterdammer-dag op IDFA. Bekijk het complete programma en bestel kaarten.