Omkatten

Motieven doen ertoe in de politiek. En Geert Wilders’ intenties druisen in tegen uitgangspunten als de vrijheid van godsdienst, waar CDA en VVD voor zeggen te staan en die ze zeggen te willen verdedigen.

BEGIN JAREN zestig zong Jaap Fischer over een jongeman die in zijn huwelijksnacht denkt: ‘Het was niet uit liefde, het was om je geld. Ze was niet mooi, maar welgesteld.’ Waar trouwen uit liefde toen en ook nu de norm is, zullen velen deze reden om met een veel oudere, niet bepaald knappe maar wel rijke dame te trouwen afkeuren. Het motief doet er blijkbaar toe.
Als een Nederlander trouwt met iemand uit het buitenland doet het motief er ook toe. Is het om de buitenlandse huwelijkspartner aan een verblijfsvergunning te helpen, dan hebben velen daar moeite mee. Het kabinet-Rutte/Verhagen spreekt dat indirect uit door strengere maatregelen aan te kondigen voor huwelijksmigratie. Bijvoorbeeld door de zelfstandige vergunning om in Nederland te mogen blijven pas aan de partner toe te kennen na vijf jaar huwelijk en niet als er na drie jaar al een echtscheiding volgt.
Formeel heet het van de kant van het minderheidskabinet dat deze maatregel wordt genomen om te voorkomen dat er steeds weer nieuwe mensen Nederland binnenkomen die de kans lopen tot de sociale onderklasse te gaan behoren omdat ze hier niet zelfstandig een bestaan kunnen opbouwen.
Volgens minister-president Mark Rutte doet de intentie waarmee de overheid een maatregel neemt er echter niet toe. Hij zei het vorige week tijdens het debat over de regeringsverklaring nog eens met zoveel woorden en verwees naar het verschil tussen Gesinnungsethik en Verantwortungsethik. 'Dat is echt een fundamenteel verschil. Wij (coalitiepartners en PVV - red.) worden het eens over maatregelen, maar wij zijn het heel vaak niet eens over de intenties achter die maatregelen.’ Rutte zei dat een zeer verdedigbare wijze van werken te vinden. 'Dit moet kunnen in een democratie, want anders is een land niet goed te besturen.’
Maar als het motief er niet toe doet, waarom zei de minister-president dan niet met zoveel woorden wat iedereen weet? Dat de maatregelen er ook zijn om schijnhuwelijken tegen te gaan en te voorkomen dat iemand elke drie jaar een huwelijk sluit met een buitenlander om die persoon aan een verblijfsvergunning te helpen. Het woordje schijn zegt het eigenlijk al: het motief voor dat huwelijk wordt niet vertrouwd.
Het antwoord zou kunnen zijn dat als Rutte toegeeft dat de motieven van de burgers ertoe doen hij minder makkelijk staande kan houden dat de motieven van de overheid er niet toe doen. Zijn jonge kabinet redt het echter alleen als de verschillende motieven van VVD en CDA enerzijds en gedoogpartner PVV anderzijds zoveel mogelijk worden genegeerd in plaats van dat ze in de openbaarheid tot in hun consequenties worden doorgeëxerceerd.
De geest van oud-CDA-onderhandelaar Ab Klink waarde vorige week over het Binnenhof. Het was Klink die de onderhandelingen van zijn partij en de VVD met de PVV van Geert Wilders afgelopen zomer aanvankelijk deed stuklopen door te oordelen: 'De dieptelaag van de motieven doet ertoe in de politiek.’ Het was voor Klink reden om niet met de PVV samen te willen werken. Die partij heeft andere motieven voor het voorgenomen immigratie- en integratiebeleid dan CDA en VVD hebben. Daarnaar verwijzend schreef Klink in zijn geruchtmakende brief: 'Beleid kan niet én perspectief bieden aan mensen én tegelijkertijd mensen uitsluiten.’
Doen motieven ertoe? Als drie coalitiepartners besluiten extra te investeren in het openbaar vervoer en twee hebben als reden de vermindering van de CO2-uitstoot en de derde het terugdringen van de files zodat vrachtwagens kunnen doorrijden, dan zal het oordeel zijn dat de motieven er niet toe doen. Of beter, dat de twee motieven elkaar niet bijten.
Als dit kabinet aankondigt de groei van het aantal Wajongers te willen aanpakken, kan dat op sympathie rekenen van de oppositie als het motief daarvoor is om het beste uit gehandicapte jongeren te halen en ze aan te spreken op wat ze wél kunnen. Maar als het motief puur bezuinigen is, ligt het al direct veel gevoeliger. Toch zouden beide motieven gecombineerd kunnen worden, zodat ze elkaar niet bijten.
Maar zijn deze twee voorbeelden te vergelijken met de situatie waarin er maatregelen worden genomen die de migratie moeten verminderen waarbij voor twee van de drie samenwerkende politieke partijen het motief is dat het aantal kansarmen niet steeds weer aanwast, terwijl de derde de islamisering van Nederland tegen wil gaan?
Het is moeilijk vol te houden dat er geen vuiltje aan de lucht is, als VVD en CDA zeggen voor de vrijheid van godsdienst te staan - ook die van de islam - en Wilders in datzelfde debat juist zegt dat Nederland een gidsland is tegen islamisering en daarbij vermeldt dat 'in Duitsland nu zelfs tweederde van de bevolking zegt: de islam hoort niet bij ons’. Waarom zei Wilders dat laatste? Volgens GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema omdat hij eigenlijk wilde zeggen dat de islam ook niet bij Nederland hoort. 'Nee, dat heb ik niet gezegd’, antwoordde Wilders toen. Waarom was dat zijn reactie? Om de prille vrede met VVD en CDA niet te verstoren, maar het via de band dan toch gezegd te hebben. Natuurlijk doet zijn motief ertoe.
Wilders kat de motieven van VVD en CDA om, zoals André Rouvoet van de ChristenUnie dat vorige week in de Tweede Kamer noemde. En na dat omkatten, zou je kunnen zeggen, zit je met motieven die flink bijten. Wilders’ intenties druisen diametraal in tegen uitgangspunten als de vrijheid van godsdienst, waar CDA en VVD voor zeggen te staan en die ze zeggen te willen verdedigen. Dat geldt te meer als CDA en VVD waar willen maken wat ze steeds beweren: dat de toekomst van nieuwe Nederlanders telt en niet hun afkomst. De motieven van de PVV vergiftigen die toekomst juist.