TELEVISIE: Kijken in de ziel

Omzeilen

Psychiaters werkten graag mee aan Coen Verbraaks Kijken in de ziel, vooral om voor breed publiek te kunnen praten over inhoud en belang van hun vak. Voetbaltrainers bleken alleen te strikken als ‘die en die’ ook mee zouden doen. Strafpleiters boden zich juist ongevraagd aan, wijzend op de voortreffelijkheid van uitgerekend hún kantoor.

Medium afbeelding 4

Je zou denken dat ook politici stonden te trappelen voor de nieuwste reeks, maar trainers bleken heilig vergeleken bij onze vertegenwoordigers. Die niet reageerden op herhaald verzoek (Eurlings, Wilders); niet mochten van persvoorlichter of baas (Hero Brinkman), of zelf het risico niet aandurfden. Dat wil wat zeggen want geldingsdrang is Haagse troef; bovendien, media-aandacht wordt door partijen geturfd en bepaalt mede de pikorde. Het is daarom een compliment voor Verbraak dat de werving voor zijn elftal zo moeizaam verliep.

Ingestudeerde oneliners debiteren en lastige vragen omzeilen - dat is andere koek dan oog-in-oog zitten met een hoffelijke maar volhardende Socrates die de achterkant van je gelijk zoekt. De kans op schade wordt kennelijk groter geacht dan die op winst en wellicht verklaart dat waarom maar twee Tweede-Kamerleden deel durven uitmaken van het tableau (Jolande Sap en Nebahat Albayrak) en één Eerste-Kamerlid (Elco Brinkman). Verder zijn het overwegend oud- en uitgedienden, soms tegen wil en dank, al zitten daar zwaargewichten bij: Els Borst, Wouter Bos, Jan Marijnissen en Hans Wiegel (zij het dat die wat te vaak Napoleon op Elba speelde). Meest verrassende speler is Jack de Vries: gezien het duikgedrag van anderen is zijn lef (en ambitie) extra groot; en uitgespeeld lijkt hij ook niet. Rita Verdonk blijkt vereerd omdat Verbraak er kennelijk van uitgaat dat zij überhaupt een ziel heeft - verwijzend naar ontelbaren die op het ontbreken daarvan wezen. Al dan niet ingestudeerd grapje dat sneu is maar ook ter zake als het erom gaat dat de politieke ziel niet zonder eelt kan. Verdonk mag enige rehabilitatie hebben verkregen dankzij Robert Oeys gezongen documentaire De leugen, zwaargewicht blijkt ze alweer niet. En jokken doet kennelijk niet alleen Ayaan: aan mediatraining heeft Rita nooit gedaan, zegt ze, aan restyling ook al niet - ze is altijd haar gewone zelf. En we zien haar staan bij de pijnlijke lancering van Trots op Nederland, als product van een commercieel metamorfoseprogramma. Vergelijk haar gebrek aan niveau met dat van Els Borst, zelfkritisch terugkijkend op haar ongepaste ‘het is volbracht’ bij aanname van de euthanasiewet - op Goede Vrijdag.

Deze voorbeelden komen uit aflevering vier over de relatie tot de pers. Waarin Bos vertelt dat hij regelmatig contact had met Volkskrants Broertjes, maar ontkent dat hij aangedrongen heeft op ontslag van een columnist - althans, 'hij kan het zich oprecht niet herinneren’. Waarin Sap vertelt dat ze koffie gaat drinken met een journalist als die systematisch GroenLinks-bijdragen aan het debat negeert - en dat helpt. En waarin Wiegel niet begrijpt waarom politici zich druk maken over wat er geschreven wordt: morgen bevat de krant de visresten. Daarmee een verschil bevestigend dat Bos in de eerste aflevering constateert: rechtse politici staan meer ontspannen in het leven dan linkse. Als zij mislukken blijft de wereld toch wel rechts (= de sterkste en rijkste wint). Terwijl linkse altijd iets op de realiteit willen veroveren en mensheid belangrijker vinden dan mensen. 'Dat ziet hij goed’, zei Wiegel luidop tijdens een eerste viewing van de reeks. Van harte aanbevolen vanwege kwaliteit van interviews en van de montage waarin gespreksflarden tot geheel en zelfs betoog worden gesmeed. Al maakt het pijnlijk gemis voelbaar: aan de klasse van Wouter Bos.

Coen Verbraak, Kijken in de ziel: politici. NTR, dinsdags, Nederland 2, 21.20 uur