Film: ‘Relic’

Onafwendbaar einde

Robyn Nevin als Edna in Relic, regie Natalie Erika James © Dutch Film Works

Het is een rijk genre: horror in een old dark house. De literaire wortels hiervan liggen in de achttiende en negentiende eeuw, en in cinema vooral aan het begin van de twintigste eeuw. Daarna zijn de conventies – krakende kasten en deuren, nauwe, duistere gangen en bonkende stoelen en banken – schering en inslag geworden in duizend-en-een films, zodat vernieuwing van het genre slechts sporadisch voorkwam. Zoals Stanley Kubrick begin jaren tachtig met The Shining demonstreerde, lijkt de truc het combineren van de platte angstprikkel, de jump scare, met thema’s die verder gaan dan effectbejag.

Hierin slaagt de Australische regisseur Natalie Erika James uitstekend in haar debuut Relic: de film is behalve een verrassende in-schrijving in het genre vooral een compacte, gevoelvolle vertelling over afschuw en verwondering, over herinnering, het lichaam en de dood.

De drie vrouwen die we ontmoeten in het oude, duistere huis in een bosrijk gebied in de buurt van Melbourne zijn meteen herkenbaar. Kay (Emily Mortimer), een vrouw van middelbare leeftijd, arriveert met haar dochter Sam (Bella Heathcote) bij het huis van hun moeder en grootmoeder, Edna (Robyn Nevin), die verdwenen is. Als Edna dan toch opduikt, blijkt dat er iets mis is met haar. Wellicht, denkt Kay, is haar moeder dement. Overal in het huis zijn briefjes geplakt met teksten die Edna eraan moeten herinneren bepaalde dingen niet te vergeten. Ook is er de suggestie van verwaarlozing: hoe lang geleden zijn haar kind en kleinkind wel niet op bezoek geweest?

Een sfeer van vrees overheerst, het gevoel dat er iets ergs op het punt staat te gebeuren en je kunt er niets aan doen. Regisseur James schroeft de spanning op, haast zonder dat we het doorhebben. De personages verrichten huishoudelijke taken, net zoals moeder en zoon in The Shining, die maar spelletjes blijven spelen terwijl het kwaad langzaam bezit neemt van vader. In Relic is de hoogbejaarde vrouw, aantrekkelijk met prachtig, grijsblond haar, opeens agressief. De oorzaak hiervan blijft dubbelzinnig. Misschien, denkt Kay, hoort dit ‘gewoon’ bij de dementie waar haar moeder mee kampt. Misschien, denken wij, is hier veel meer in het spel.

Dan manifesteert het bovennatuurlijke zich nadrukkelijk. Schimmel op muren breidt zich uit naar een lichaam. En op zolder raakt Sam opgesloten in een labyrint van gangen. Net zoals Lewis Carrolls Alice blijkt haar lichaam opeens te groot, omdat de muren en plafonds op onverklaarbare wijze kleiner worden. Sam dreigt te worden platgedrukt terwijl ze zoekt naar een ontsnappingsroute.

De mens groeit, de wereld wordt kleiner. Zo laat Relic de horror van ouder worden zien. Er is de suggestie van een geweldsincident in het verleden dat misschien relevant is, maar meer nog gaat het om het sluimerende kwaad dat angstwekkend herkenbaar is: het onafwendbare einde van een menselijk lichaam afgetakeld door ouderdom. Wat overblijft zijn de herinneringen – misschien de ergste horror in dat oude, duistere huis. Fotootjes van Kay als kind, van Sam als baby. Een piano, ooit vrolijk bespeeld. De echo van kinderstemmen in gangen waar de tijd stilstaat. En een plakkertje waarop geschreven staat: ‘I am loved.’


Te zien vanaf 20 augustus