Onder de groene weide ligt het Duitse atoomverleden

Gorleben - Het Erkundungsbergwerk Gorleben oogt als een gevangenis. Tussen de naaldbomen aan weerszijden van de toegangsweg staan groene politiebussen. Twee hoge hekken met prikkeldraad moeten onwelkome bezoekers afschrikken. Maar waarom?

Directeur Wolfram König van het _Bundesamt für Strahlenschutz _haalt verontschuldigend zijn schouders op. ‘Een ongelukkige presentatie’, noemt hij het. Natuurlijk, op deze open plek in het bos ontstaat mogelijk de eerste en enige definitieve opslagplaats voor nucleair afval in Duitsland. Daarmee is het automatisch een doelwit van milieuactivisten. Maar vooralsnog is hier niets radioactiefs te vinden, benadrukt König. Het prikkeldraad heeft hij daarom al eens laten verwijderen. De politie verzocht hij weg te gaan. Tevergeefs. ´Gorleben´ is met zijn jaarlijkse Castor-transporten nu eenmaal hét middelpunt van de Duitse strijd over kernenergie.

Aan dat verhitte conflict lijkt een einde te komen. Na de ramp in Fukushima heeft bondskanselier Merkel haar energiepolitiek radicaal bijgesteld. De Duitse regering wil uiterlijk in 2022 de laatste kerncentrale stilleggen. Berlijn hoopt zo een brede maatschappelijke consensus te bewerkstelligen - ook over Gorleben.

Dat wordt niet eenvoudig, want decennia van politiek gekonkel hebben de verhoudingen ter plaatse verziekt. Er is al anderhalf miljard euro in het project gestoken, terwijl alternatieve locaties elders in Duitsland nooit zijn onderzocht. Nu lijkt dat brede onderzoek alsnog te gaan plaatsvinden. Misschien dat er vervolgens toch wordt gekozen voor de zoutbodem onder Gorleben. Maar dan wel op basis van wetenschappelijke criteria, stelt Wolfram König. Om de buitenwereld daarvan te overtuigen, geeft de voormalige Groenen-politicus 840 meter onder de grond een rondleiding aan de buitenlandse pers. Het licht van de lampjes op de mijnwerkershelmen doet de zoutkristallen fonkelen. Links en rechts steekt meetapparatuur uit de wanden die mogelijke ´K.O.-punten´ moeten traceren: mogelijke mankementen die Gorleben als opslagplek zouden diskwalificeren. Grondwater bijvoorbeeld. Een andere zoutmijn, Asse II, bleek onlangs zozeer te lekken dat de wegroestende vaten nucleair afval weer naar boven moeten worden gehaald.

Zo´n fiasco moet in Gorleben worden voorkomen. Of dat mogelijk is? Volgens wetenschappers moet stralingsafval één miljoen jaar veilig onder de grond blijven. Terroristische aanslagen behoren daarbij tot de eenvoudigere scenario´s. Wat als een ander soort overheid de macht krijgt in Duitsland en minder vreedzame bedoelingen heeft met het opgeslagen plutonium? Wat doet een nieuwe ijstijd met Gorlebens zoutlaag?

Uiteindelijk, zo hoopt König, zullen toekomstige generaties zijn vergeten wat hier onder de grond ligt. Want als het laatste kernafval is weggestopt, zullen ook de liftschachten worden dichtgegooid. Zand erover. En dat is goed zo, vindt König: ´Het doel is de groene weide.´

Ga op een virtuele tour door de mijnschachten van Gorleben.