OPERA: Written on Skin

Onder het beton

Je hoort vaak dat opera, theater, bedoeld is om je iets afschuwelijks te laten ervaren dat je absoluut niet werkelijk zou willen meemaken. De nieuwe operaWritten on Skin, van de Britse componist George Benjamin (1960) en schrijver Martin Crimp (1956), is daar een uitstekend voorbeeld van.

Op een mooie, veelgelaagde manier wordt daarin een weerzinwekkend verhaal verteld, dat we anders nauwelijks zouden willen aanhoren.

De dertiende-eeuwse, Occitaanse legende Het opgegeten hart gaat over een edelman die zijn vrouw als wraak voor haar overspeligheid het hart van haar minnaar te eten geeft, gekruid en met pepersaus, dat wel. Zo kort verteld lijkt dat een plomp en afstotend verhaal, maar de voorstelling Written on Skin van De Nederlandse Opera vertelt het subtiel.

Librettist Martin Crimp heeft in overleg met de componist een extra laag aan het oude verhaal toegevoegd. Het wordt hier verteld door drie engelen die een poging doen het verleden te reconstrueren. Een van de engelen speelt de ‘jongen’, de minnaar, een miniatuurschilder. Ze graven de middeleeuwse personages op als van onder het beton van onze parkeerplaatsen. Het verhaal is ook niet meer zo eenduidig. Misschien is de edelman wel verliefd op de jongen en wijst die jongen hem af en wordt hij daarom gedood. Misschien is de edelvrouw haar affaire alleen maar begonnen om haar man terug te winnen, die haar geen kinderen heeft bezorgd en wel deze jonge man in huis heeft gehaald. Misschien is de verhouding tussen haar en de jongen lang niet zo hartstochtelijk als ze later willen voor­geven.

Voor George Benjamin, die ooit bekendstond als een wonderkind, de Engelse Mozart, is dit pas zijn tweede poging tot een opera. De teksten van Crimp inspireren hem tot zeer welluidende, aanvankelijk rustige, dan steeds hartstochtelijker muziek met een vreemde, onderhuidse spanning. Hij dirigeert die zelf met het uitstekend spelende Nederlands Kamerorkest. Componist en schrijver willen samen een koele omgeving scheppen voor een verhaal vol warme hartstochten.

Regisseur is de Engelse Katie Mitchell, die vorig jaar bij De Nederlandse Opera de opera Orest van Manfred Trojahn regisseerde. Daarvoor vroeg ze ontwerper Giles Cadle om een decor met verschillende kamers boven en naast elkaar, elk het domein van de verschillende generaties van deze familie. Nu heeft kostuumontwerpster Vicki Mortimer een soortgelijk decor gebouwd. Maar de betekenis is anders. Om een kamer in een oud kasteel en een vage suggestie van een bos heen zijn kamers gezet, waar de moderne wereld te zien is, vol bedrijvige lieden, de engelen, maar ook extra kleedsters en rekwisiteurs. Die laten soms het opbouwen van de scènes zien, maar vangen af en toe ook de hoofdpersonen op en troosten ze, wanneer de spanningen hun te veel lijken te worden. Daarmee worden nog meer lagen aan het drama toegevoegd.

De prachtig zingende hoofdpersonen zijn anders dan je verwacht. De Britse bariton Christopher Purves is als de edelman geen platte macho en geen wrede heerser, maar een bange, voorzichtige man, die een illusie zoekt en die de jongen vraagt die op perkament op te tekenen (op huid schrijven). De Zweedse sopraan Elin Rombo is als de door hem onderdrukte vrouw Agnès, de enige persoon die een naam draagt, verrassend sterk en kan de mannen gemakkelijk aan. De beroemde countertenor Bejun Mehta zingt hier overweldigend de speciaal voor hem gecomponeerde muziek. Hij is jong, open, nog niet getekend. De man en de vrouw kunnen beiden hun angsten en verlangens op hem projecteren. Weergaloos mooi.


Written on Skin is te zien t/m 23 oktober in het Muziektheater, Amsterdam, dno.nl. Op zaterdag 27 oktober vanaf 19.00 uur op Radio 4, NTR Opera Live