Toneel: La Fura Dels Baus

Onderdrukt publiek

Het bord «betreden op eigen risico» bij de ingang was geen grap. In de donkere hal houden vrienden de handen vast om elkaar in de duwende en trekkende massa niet te verliezen. De bezoekers worden gebombardeerd met lichtflitsen en kreunende herrie. Voor enkelen gaat de agressie te ver; de een vlucht naar de EHBO-afdeling, een ander begraaft haar huilende gezicht in de borstkas van haar vriend. Wie zich ondanks de reputatie van La Fura Dels Baus had voorbereid op een rustig avondje theater wordt door de voorstelling ØBS (wat staat voor obsession) onaangenaam verrast.

«Mortal Danger» schreeuwen de schermen bij binnenkomst; geen warm welkom voor de enkele honderden bezoekers van de Brabanthallen in Den Bosch. Geen roodpluchen stoelen, geen verzorgde binnenkomst, dit is geen prettig avondje uit maar een sadomasochistisch bezoek aan een veehal vol agressie. Met veel lawaai spelen acteurs op de diverse stellages, of rennen zwaaiend met grote ijzeren zwaarden door het publiek. De steigerconstructies en podia verplaatsen zich door de hal, het publiek moet steeds wijken. Dikke techniekkabels die door de massa slepen zorgen voor een extra obstakel in een poging overzicht te krijgen op het gebeuren.

Voor wie het risico neemt van achteren aangereden te worden door een stellage en voor wie de lengte heeft om iets te kunnen zien, speelt ergens in die chaos een heus koningsdrama. Het verhaal is — erg — vrij naar Macbeth. Hoewel de verhaallijn is versimpeld, is het in deze setting nog steeds vrijwel niet te volgen. Maar voor wie zijn klassiekers kent, zijn er verschillende verwijzingen.

Zo wordt de strijd om het koningschap gedegradeerd tot televisiequiz, gepresenteerd door drie vrouwen die net als de drie heksen in Shakespeare’s koningsdrama bezweren dat Macbeth koning zal zijn. Nadat hij aan de macht komt, vermoordt hij zijn rivaal, waarbij hij overgaat tot kannibalisme. Koning Macbeth, de rieten kroon op het hoofd, smijt plastic zakken met tomatensap kapot in een poging zijn wrede onderdrukking van het volk te verbeelden.

Het stuk is een opeenvolging van grote gebaren, alle subtiliteit is verdwenen. Rondspattend bloed, heel veel herrie, agressie en geweld. Het zijn de handelsmerken van La Fura Dels Baus, maar in deze voorstelling heeft het een merkwaardige uitwerking. Het publiek wordt door de bewegende stellages opgejaagd. De oorverdovende, helse muziek en de flitslichten in een verder donkere zaal intimideren en onderdrukken de bezoekers. Onderdrukt als de onderdanen van koning Macbeth, die met ontbloot bovenlijf, het zwaard in de hand, op zijn podium door «het volk» rijdt.

Niet alleen de bezoekers worden paranoïde en schichtig van het geweld, ook de Lady gaat als een echte Lady Macbeth door het lint. Ze sterft in een bad vol bloed om daarna nog zwanger te raken. Geen uit een vrouw geborene kan de koning doden, zo hebben de heksen voorspeld, maar het halfvergane lijk dat op de schermen wordt geprojecteerd en waaruit een kind komt, kan geen vrouw genoemd worden. Het kind neemt direct na geboorte het zwaard ter hand om zijn vader te onttronen. Dit lijkt niet meer op Macbeth. Hoewel de Schots-geruite bloezen van de spelers de link nog proberen te leggen, gaat het daar bij La Fura ook helemaal niet om. Het gaat niet om het kijken, niet om het verhaal. ØBS speelt in op de emotie, de beleving, hoe vreselijk dat ook kan voelen.

La Fura Dels Baus trekt dit najaar nog door Europa. Ze doen met hun voorstelling ØBS thuisland Spanje, Italië en Denemarken aan. Meer info: www.lafura.com