Ongewenste sovjetsymbolen in Litouwen

Vilnius – Wordt het tijdvak van het communisme voor Litouwen een nationale obsessie? Het heeft er alle schijn van. Politiek en justitie lijken vastbesloten om alle symbolen die herinneren aan het gehate sovjetverleden uit te bannen.

Het Litouwse parlement, de Seimas, baarde in 2008 opzien met het aannemen van een wet die voorziet in het strafbaar stellen van het publiekelijk etaleren van aan het communisme en nazisme ontsproten emblemen. Dat later die maand opeens driehonderd Litouwse websites werden platgelegd door een vermoedelijk in Rusland bekokstoofde cyber attack heeft de autoriteiten er niet van weerhouden de wet op voortvarende wijze ten uitvoer te brengen.

Een bekende kokteilic baras (cocktailbar) in Vilnius werd onlangs beboet omdat ze in een advertentie op Facebook voor een Halloween-feest symbolen uit de communistische tijd had gebruikt, inclusief foto’s van Lenin en Stalin en de welbekende rode ster. Even daarvoor was een Wit-Rus aangehouden die met zijn Porsche 996 de grens wilde passeren. De motorkap van de roodkleurige auto was voorzien van een gele ster en een dito hamer en sikkel. De douane sommeerde de man zijn reis lopend of met de bus te vervolgen, waarop deze rechtsomkeert maakte.

Menige Litouwse politicus zal betreuren dat de rigide symbolenwet alleen geldig is binnen de eigen landsgrenzen. Ambtenaren van de Europese Commissie kwamen eind vorig jaar op het idee om het Berlaymont-gebouw in Brussel op te vrolijken met een speciale poster ter promotie van de EU. Het blauwe affiche, met in het midden een gele vijfpuntige ster, bevat als onderschrift: ‘We can all share the same star. Europe4all’. De ster is opgebouwd uit allerlei religieuze tekens – waaronder, opmerkelijk genoeg, de sovjetster (beweren althans de critici) en de hamer en sikkel. Litouwse europarlementariërs als Vytautas Landsbergis, eind jaren tachtig de gangmaker van de revolutie tegen het sovjetbewind, ontaardden in woede. De poster is inmiddels weggehaald.

Een schrale troost voor Landsbergis en het Litouwse thuisfront: het parlement van Moldavië bezegelde afgelopen november ook een verbod op het gebruik van totalitaire symbolen.