Online flirten in de UB

De universiteitsbibliotheek in de binnenstad van Amsterdam lijkt steeds meer op een hotspot dan op de plek waar studenten komen om ongestoord te studeren. Een groot deel van de studenten zit quasi-nonchalant achter de laptop, waarop zo nu en dan een Facebook-pagina verschijnt. Studentes paraderen in uitgaansensemble en met de smartphone in de hand door de studiezalen en mannelijke studenten staan in een hippe outfit net iets te hard te praten in het trappenhuis. Het is duidelijk: de studieruimtes aan de Singel worden vooral benut om gezien te worden.

Medium schermafbeelding 2013 01 30 om 16.13.29

Dit gedrag wordt versterkt door het concept Gespot, een op het moment enorm populaire Facebook-pagina onder studenten aan verschillende Nederlandse universiteiten. Eind december 2012 ontstond het fenomeen en momenteel zijn er in Amsterdam, maar ook in Utrecht en Groningen, ongeveer tienduizend studenten lid van de Facebook-pagina, die de mogelijkheid biedt om vanuit de universiteitsbibliotheek anoniem maar publiekelijk flirtberichten te sturen naar medestudenten die ook aanwezig zijn in de UB. Je leest er berichten als:

_ ‛Ik kom terug na een lange tijd in het buitenland te hebben gezeten. Holy fuck, wat is iedereen hier mooi. Ik was haast vergeten hoe goed jullie je kleden, UB'ers.’ (Gespot: UB UvA, 29 december 2012) Of: “Het zit hier weer vol met knappe spijkerbloesjes en ik ben nog steeds op zoek naar die ene leuke. Jammer genoeg kan ik niet kiezen tussen al deze mooie torso’s, dus laat ik het aan jullie over. Blond meisje, wit bloesje, zin in koffie!’ (Gespot: UB UvA, 8 januari 2013)_

Inmiddels is de Facebook-hit overgewaaid naar onder meer universiteiten in Groot-Brittannië, Duitsland, België en Polen. De twee makers bleven tot een paar weken geleden liever anoniem, maar hebben zich inmiddels bekendgemaakt. Kevin Vlaanderen is oud-student van de Universiteit Utrecht en begon de pagina’s samen met vriend Jaap Kabbedijk nadat het concept in Ierland een succes was gebleken. Volgens Kevin hebben studenten in de UB simpelweg behoefte aan leuke afleiding tijdens het studeren en bieden zij hiervoor met Gespot een goede bron. ‘Het is een veilige manier om iemand aan te spreken, Gespot haalt de drempel weg voor mensen die bang zijn een blauwtje te lopen. Daarnaast is er de spanning om zelf "gespot” te worden’, aldus Kevin.

Nol Verhagen, directeur van de universiteitsbibliotheek aan de Singel in Amsterdam, maakt duidelijk dat de universiteit niet veel nieuws ziet in het fenomeen. 'De UB heeft van oudsher onder meer de functie van het bieden van een sociale ontmoetingsplek. Studenten kwamen vroeger ook naar de bibliotheek om hier gelijkgestemden te ontmoeten, maar die functie is gaan overheersen omdat universiteitsbibliotheken veranderen in studiecentra nu de collecties verdwijnen en online verschijnen’, vertelt hij. 'De universiteitsbibliotheek, en zeker deze locatie, is altijd al een beetje een flirtlocatie geweest, alleen dat krijgt nu zo'n digitale presentatie, hartstikke leuk toch?’ Zolang de flirtpraktijken vanuit de universiteitsbieb niet ontaarden in een Project-X-achtig verschijnsel kan het volgens Verhagen geen kwaad. 'Gespot zou pas een probleem worden wanneer mensen niet gediend zouden zijn van de sfeer in de UB’, en dat is niet het geval. Sterker nog, de studenten lijken volop te genieten van de online commentaren op hun verschijning tijdens het studeren. 'Het blijft gewoon spannend om steeds even te kijken of er een berichtje over jou of iemand die je kent bij zit’, aldus een studente in de UB. ‛Zelf heb ik nog niets gepost, maar ik zou sneller geneigd zijn iemand via Gespot te benaderen dan dat ik op diegene af stap, dat doe je toch minder snel.’ Een bericht op de Gespot-pagina van de Groningse universiteitsbibliotheek laat zien dat ook over de drang naar aandacht openheid bestaat:

‛Met een hitsige blik keek ik mezelf aan in de spiegel. Ik hoefde eigenlijk niet eens te studeren, maar ik had een confidence boost nodig en waar valt die anders dan in de UB Groningen te halen? (…)’ (Spotted: UB Groningen, 12 januari 2013)

Het continu contact zoeken met en complimenteren van elkaar, wat ongetwijfeld zorgt voor een 'confidence boost’ - waarom gebeurt dat niet rechtstreeks? Het meest simpele antwoord is dat er in de universiteitsbibliotheek in de meeste ruimtes niet hardop gesproken mag worden, en dat studenten daarom naar Facebook grijpen om contact te maken. Maar ook in een bibliotheek is er bijvoorbeeld een kantine. Zou het dan toch die drempel zijn die mensen op het internet brengt, waar initiatiefnemer Kevin Vlaanderen over spreekt? Er wordt immers niet alleen vanuit de universiteitsbibliotheek online geflirt. De rubriek 'hartkloppingen’ uit het NS-tijdschrift Rails, dat tot 2003 werd uitgegeven, diende ter inspiratie voor 'Hartstocht in de Trein’, een Facebook-pagina die ook eind december opgericht werd. De bedoeling van dit concept is ongeveer gelijk aan het idee van de Gespot-pagina’s. Hartstocht in de Trein is bedoeld voor mensen die iets willen zeggen tegen een persoon die ze ergens in een coupé of op een station hebben gezien maar niet hebben durven aanspreken. Inmiddels zijn er meer dan vijftigduizend mensen lid.

Maar zijn dit soort pagina’s onderdeel van een hype, of is deze vorm van contact zoeken de nieuwe realiteit? Het plaatsen van contactadvertenties is niets nieuws. Pagina’s als Gespot en Hartstocht in de Trein wekken echter de indruk dat jonge mensen liever contact maken via een online berichtje, zelfs wanneer ze zich in dezelfde ruimte bevinden. Volgens Midas Dutij, student aan de UvA en frequent bezoeker van de UB aan de Singel, is het meer dan een hype. 'In een paar jaar tijd heeft zich een compleet nieuwe wereld aan ons opgedrongen. Ik ben zelf 23, en heb nog wel anders gekend, maar de veertienjarigen van nu weten niet beter. Ik hoor van mijn neefjes op de middelbare school dat zij heel veel contact hebben met meisjes via hun smartphones, meer zelfs dan “in het echt”’. Pagina’s als Gespot bieden een uitkomst wanneer je iemand anoniem een compliment wilt geven. Bovendien is het concept volgens Midas een bindende factor tussen studenten: 'Iedereen aan de UvA is er binnen twee maanden bekend mee geraakt en heeft het erover.’ Hoewel Midas zelf wel eens gebruik gemaakt heeft van Gespot en zich bewust is van het gemak en de voordelen van contact maken via sociale media staat hij er eigenlijk sceptisch tegenover: 'Het past perfect in onze tijdgeest, alles moet controleerbaar zijn, ook je eigen zelfbeeld en identiteit. Facebook en Whatsapp bijvoorbeeld bieden een mogelijkheid waarbij je kunt vluchten in een wereld waarin je ongehinderd een persona kan neerzetten dat alles is wat jij zou willen zijn.’ Het moeten schakelen tussen de vaak geïdealiseerde virtuele identiteit en de identiteit in het echte leven noemt Midas vermoeiend: 'Bovendien halen de contacten via je smartphone je continu uit je concentratie wanneer je in een echt gesprek bent.’ Waarom doet iedereen er dan toch zo intensief aan mee? Volgens Midas is het vooral het gemak dat uitgaat van de virtuele omgeving: 'Je hoeft nooit meer de confrontatie aan te gaan met de ongemakkelijkheid van rechtstreeks contact.’

Patti Valkenburg, hoogleraar jeugd en media aan de UvA, beaamt dat er sprake is van een nieuwe realiteit: 'Een concept als Gespot bestaat niet alleen voor studenten, voor homoseksuelen bijvoorbeeld is er ook een dergelijk platform, het is deel van een veel breder fenomeen en het bestaat ook al langer.’ Volgens Valkenburg zijn sociale media echter niet van negatieve invloed op het sociale gedrag van jongeren in de echte wereld. Sterker nog, er is eerder sprake van een trend die laat zien dat jongeren sociaal vaardiger worden door sociale media, ze gaan bijvoorbeeld gemakkelijker nieuwe contacten aan. Ze vindt dat het nu vooral zaak is dat er wordt nagedacht over hoe jonge mensen beschermd kunnen worden tegen de aanhoudende stroom van verleidingen die op hun af komt, zoals nu in de UB gebeurt: 'De grote uitdaging is dat we moeten proberen om jongeren te leren deze grote hoeveelheid online contactmogelijkheden te weerstaan.’

Tot nu toe genieten velen van de online flirtmogelijkheden. De makers van Gespot zijn van plan een stabiel platform op te richten, zodat volgende generaties studenten ook gebruik kunnen maken van de online datingroom tijdens de studie. Overigens is het niet altijd feest in de universiteitsbibliotheek: ‛Zeg! Waar zijn al die leuke en mooie mensen dan? Ik ben speciaal dronken om half tien ’s avonds naar de UB komen lopen. Hip jasje en al aan, haren gekamd. Niemand leuks.’ (Gespot: UB UvA, 6 januari 2013)