Online-televisie

‘VERTEL ME via de chat wat ik moet doen. En zeg nou niet meteen dat ik me moet uitkleden. Dit is serious business. We willen jullie de kans geven je eigen programma te maken’, zegt de Avro-presentatrice. Mooi is ze, en zeker niet ouder dan 25. De hele wereld kan haar zien, want ze verschijnt op Internet.

Ze komt wat schokkerig door. De elektronische snelweg geeft niet meer van haar bloot dan één beeldje per acht seconden. Maar haar stem klinkt kraakhelder uit de computerspeakertjes. En van de chatbox - een getikte Internet-‘babbelbox’ - wordt driftig gebruik gemaakt. 'Toch uitkleden!’ typt iemand die net heeft ingelogd.
Dit is Real Life. Een live-uitzending op het Internet. Het concept is bedacht door het Amsterdamse Internet-bedrijf TV3000. Een unieke combinatie van live beeld, geluid en chat. Wie vanachter zijn computer in zo'n uitzending terechtkomt, is méér dan kijker en luisteraar. Hij is eigenlijk ook een beetje programmamaker geworden. Een operator selecteert vragen uit de chat en geeft ze door aan de reporter. Die gebruikt ze in het interview dat hij aan het afnemen is. Of de reporter draait zich om - zoals tijdens de Internet-uitzending van de jubilerende Avro vanaf het feestterrein rond de Hilversumse studio’s - en zegt: 'Hé, die tent was me inderdaad nog niet opgevallen. Eens kijken wat daar gebeurt.’
TV3000 ondersteunt de Internet-uitzending van de Avro met techniek, software en knowhow. In Hilversum bekijken algemeen directeur Hans Kerkhof (34) en creative director Matthijs Jaspers (31) hoe de uitzending verloopt. Ze kunnen het niet laten. TV3000 boomt als nooit tevoren. Het bedrijf doet meer dan Real Life. Het is bezig met een megaproject dat de grote Nederlandse poppodia op het Internet moet brengen, ontwerpt gecompliceerde homepages (onder meer voor het Holland Festival en het bank- en verzekeringsconglomeraat Fortis) en werkt mee aan allerlei Internet-projecten. Deze zaterdag is hun eerste vrije dag sinds tijden. 'Kijk, daar gaat-ie weer’, grinnikt Jaspers: Kerkhof is achter een computer gedoken en rommelt wat in de software. 'Even een regeltje toevoegen. Loopt-ie nog lekkerder.’
De Avro noemt haar interactieve Internet-uitzendingen 'web-televisie’. Een eenmalige gebeurtenis, 26 uur lang, ter ondersteuning van het 75-jarig bestaan van de omroep.
Hans Kerkhof: 'Eigenlijk kun je dit geen web-televisie noemen. Het audiosignaal is het belangrijkste. Eigenlijk zenden we radio uit, ondersteund door beelden. Een plaatje per acht, negen seconden, dat is geen televisie. Maar het is genoeg om een beeld te krijgen van wat zich op locatie afspeelt. Met Real Life zijn we twee jaar geleden begonnen. De Media Academie in Hilversum vroeg ons of er tijdens het Oerol-festival op Terschelling iets mogelijk was met een reporter live op Internet, 24 uur lang. Ja hoor, riepen we meteen. We hebben nachtenlang zitten programmeren.’
Samen met studenten van de Media Academie ontwierp TV3000 een Real Life-interface: een webpagina ondersteund door software die het mogelijk maakte beeld, geluid en chat tegelijkertijd op het scherm te brengen. Uiteindelijk stuurde tijdens Oerol een team van tien mensen tien dagen lang live-programma’s het Internet op.
Kerkhof: 'De chat is heel belangrijk, die geeft mensen de mogelijheid om het programma te sturen. Tijdens Oerol konden ze opdrachten geven aan de verslaggever die ze in beeld zagen. Die was mobiel. Beeld en geluid werden verzonden via een laptop en twee daaraan gekoppelde mobiele telefoons. Op een gegeven moment waren de chatters eensgezind: de reporter moest het water in. Je had zijn gezicht moeten zien.
Oerol was bij mijn weten de eerste live Internet-uitzending ooit. Iedereen in het wereldje wist ervan. We hadden vijftig bezoekers continu online. Meer konden we niet aan, dan waren we uitgefikt. Het had iets verslavends. Mensen hingen soms zes uur lang in de chat rond. Misten hun eten, misten hun trein. Schitterend.’
EERDER DIE zaterdag in Rotterdam. Op de afsluitende manifestatie van de Nieuwe Wereld Campagne wordt de stand van ontwikkelingsorganisatie Hivos geflankeerd door een stellage van twee verdiepingen waar bezoekers een van de tien computers kunnen bedienen die zijn aangesloten op het Internet. Twee medewerkers van TV3000 zijn druk in de weer. Jaspers en Kerkhof kijken tevreden toe hoe op een groot scherm wordt geprojecteerd wat zich op de site van Hivos afspeelt: een Real Life-uitzending vanuit Kenia.
Hier worden de kennis en de techniek van TV3000 gebruikt als politiek wapen. De twee medewerkers van TV3000 die de uitzending voor de Hivos vanuit Nairobi ondersteunen, speldden de argwanende Keniaanse douaniers op de mouw dat ze hun laptops en webcamera’s nodig hadden om een grote multinational toegang tot het World Wide Web te verschaffen. Maar vanuit een geïmproviseerde studio in Nairobi sturen Bram Obdam en Edgar Borst nu interviews met mensenrechtenactivisten live het Internet op. Hun uitspraken gaan de hele wereld over. De uitzending kan elk moment worden afgebroken als de Keniaanse autoriteiten er lucht van krijgen.
'Als ze van tevoren op de hoogte waren gesteld, zouden ze de uitzending ongetwijfeld hebben verboden. Dictator Moi houdt niet van pottekijkers’, zegt Loe Schout, hoofd communicatie van Hivos. 'De activisten die we interviewen kennen het risico. Ze waren bereid het te nemen. Het loopt heel goed. De computers hier zijn continu bezet en er loggen ook mensen van buiten in. Straks komen minister Pronk en Anouk ook even meedoen.’
Minister Pronk neemt zijn tijd in de chat. Via de radioverbinding worden hem vragen gesteld door de Keniaanse activisten. Pronks antwoorden zijn ondubbelzinnig. 'Mensenrechtengroeperingen in Kenia moeten hoe dan ook door het Westen gesteund worden’, luidt zijn boodschap. Het medium geeft hem geen kans zijn antwoorden met politiek dons te omfloersen. Niet dat hij dat zou willen. Pronk: 'Het is fantastisch om zo van gedachten te wisselen. Er is grote openheid, iedereen kan het volgen. Dat is ontzettend belangrijk voor mensen die onder zo'n streng regime leven. Je ziet het: overheden kunnen dit niet meer stoppen. We proberen het gebruik van nieuwe media en het Internet via de universiteiten onder de aandacht te brengen van een jonge generatie intellectuelen.’
Rockzangeres Anouk, sinds kort wereldwijd succesvol, heeft andere interesses. Ze chat razendsnel: 'Hoe is de popscene in Kenia?’ 'Dat is niet helemaal waar de discussie over gaat, Anouk’, antwoordt de operator. Maar onverstoorbaar chat ze verder. 'En trouwens, wie staat nummer één in Kenia? Kennen jullie gabberhouse?’
'Ach’, zegt Loe Schout, 'laten we niet te idealistisch zijn. Westerse jongeren beseffen niet wat zo'n uitzending vanuit Kenia betekent.’
VOLGENS Matthijs Jaspers bestaat TV3000 uit louter believers. 'Misschien is TV3000 wel een speerpunt als het gaat om Real Life-uitzendingen, maar het gaat ons niet om de politiek of het grote geld. We geloven heilig in de toegevoegde waarde van multimedia en Internet-technieken. Misschien kun je daarmee het dagelijks leven van mensen een extra dimensie geven. Dat heeft niks te maken met zendingsdrang. Het is gewoon ontzettend leuk. Het is niet onze bedoeling om een enorm, inspiratieloos Internet-bedrijf te worden.’
Maar televisiemakers lonken naar de interactieve snufjes van TV3000. De kijker is mondiger dan ooit, zapt zich een ongeluk en zou het liefst zelf de inhoud van een tv-programma bepalen. TV3000 maakte al interactieve televisie twee jaar vóór Call TV, op Amsterdamse lokale zenders. Voor Kerkhof en Jasper ligt daar nauwelijks nog een uitdaging.
Maar bij de Avro weten ze het zeker: interactieve televisie staat op het punt door te breken. André van Gemert, projectcoördinator van Avro’s Web-tv: 'Het kan niet anders. Het aanbod is al zo versplinterd. De logische laatste stap is dat mensen een programma kunnen beïnvloeden.’