Ontdekking van het net

Het is te grappig om het je niet voor te stellen: ‘I think The Discovery of Heaven is brilliant. Harry Mulisch must be the greatest writer since Dante. Signed: Archibald Strohalm.’

Of: ‘Impossible that The Discovery of Heaven will ever be forgotten. One of the great achievements of western civilization. Signed: Sergeant Massuro.’
Er is een nieuw genre literatuurkritiek (aan het) ontstaan: de doe-het-zelf-recensie. Op de Internet-boekensite amazon.com kunnen lezers zelf recenseren. Bij Amazon gaat elk boek vergezeld van een lijst lezersreacties. In de afgelopen vier jaar schreven 6,2 miljoen Amazon-klanten zo'n 2 miljoen recensies.
Maar wat heeft de literatuur daaraan? Nadat zijn debuut Warp was verschenen, speurde schrijver Lev Grossman Internet af op zoek naar recensies. Amazon had Warp al in de smiezen. Grossmans eerste recensie was positief, maar van een vriend. Daarna ging het minder. Lezers repten van 'infantile trash’ en 'unreadable trite’. 'Rarely have I read a book quite as puerile as this one’, vond een ander. 'Worthless tripe… The world doesn’t need any more books like this.’ Arme Grossman.
Zo veel tegenstand kon de debutant niet op zich laten zitten. Onder schuilnamen reageerde hij op de stortvloed aan negatieve recensies: 'I highly recommend it’, schmierde hij. En: 'I loved this book.’ Vervolgens de minder tevreden lezers weer: 'Lame, lame, lame… I kept waiting for the book to get better. It didn’t.’ Grossman: 'To the person below who gave this book 30 minutes, I say, keep reading.’
De reacties op andere boeken zijn overwegend serieus van toon, scheldkanonnades en grappen worden, indien gespot, weggehaald. Door de grote toestroom glipt er af en toe iets doorheen: een recensie van de bijbel getekend door God, een andere over de bijbel die 'niet zo goed als de film’ wordt gevonden. Grossmans poging zich te vermommen als John Updike ('I’m a talented but ultimately overhyped middlebrow writer’) mislukte jammerlijk.
Ook onze grote schrijvers doen mee. Cees Nootebooms The Following Story is 'a rather sad book - but funny and wise’, en ook 'a brilliant love story with not a trace of sentimentality’. Over Harry Mulisch’ Ontdek king van de hemel: 'About a hundred pages before the ending I completely lost interest.’ Over Twee vrouwen: 'I think the author of this book is over-valued. This book is not very inspiring. The emotions of the main characters are, as always, “not real”. The whole story is constructed from “above”. And this way of telling a story is from my point of view too mathematical.’
Harry Mulisch krijgt binnenkort een eigen Internet-hoek. Vooral de Compositie van de Site spreekt aan: alles hangt met alles samen. Mulisch’ oeuvre wordt dwarsverbonden langs lijnen van Techniek, Oorlog, Het goddelijke en andere thema’s. Alsof het Net voor hem gemaakt is.