Televisie: Stefpacking

Ontdekkingsreizen

In een vooruitblik op komend seizoen beperkte ik me tot reisprogramma’s. Het meest verrassende was me ontgaan: Het België van… Verrassend omdat het over vlakbij ging waar we van alles over (denken te) weten.

Verrassend omdat niet ons oog op elders werd gericht maar hun oog. Verrassend omdat Wallonië zo vaak aan bod kwam – door de Waalse journalist Christophe Deborsu die rondleidde in eigen domein, maar ook door schrijfster Annelies Verbeke voor wie het een ware ontdekkingsreis betrof, die ze gespannen aanging vanwege beperkt Frans (beduidend beter dan het Vlaams van de meeste Walen). Een prettige vrouw die ons vol zelfrelativering meenam op haar geïmproviseerde liftavontuur.

Want moet het in reisprogramma’s vanzelfsprekend draaien om het al dan niet verre volk, beslissend voor onze kijk- en denkervaring zijn persoon en talent van de gids. Die kan immers Adriaan, Bram of Jelle heten, maar ook, god­betert, Erica. Dit keer godlof Annelies. Chapeau ook voor David van Reybrouck – zijn betrokkenheid bij de zaak van gans België in burger­initiatief G1000, en zijn verhelderende blik op de Duitstalige Oostkantons. Voor popmuzikant Daan Stuyven met encyclopedische kennis van de nooit eindigende Vlaamse lintbebouwing en absurde staaltjes van architectonische eigenzinnigheid. Voor Laurence Vielle, ten slotte, in wier deels Vlaamse familie het verdriet van België bleek samengebald door een breuk tussen de collaboratie- en de verzetskant, waardoor ze nooit Vlaams leerde van haar moeder. Aangrijpende afsluiting van een vaak lichte, soms zware prachtreeks. Aanrader op Uitzending gemist.

Wel aangekondigd het reisprogramma voor kinderen: Stefpacking. Stef heet Biemans en maakte tv-brieven over zijn thuisland Nicaragua. Hij presenteert ook het leuke Metropolis, dat wereldwijd correspondenten heeft die duidelijk maken hoe je bij hen tanden poetst of een meisje/jongen versiert respectievelijk door ouders toebedeeld krijgt. In zijn nieuwe programma doet Stef een typetje, spreekt met een stemmetje en draagt een raar petje. Ongeveer alles wat kinder- en jongeren-tv onpruimbaar maakt, maar waar kids wel dol op zijn. De eerste twee afleveringen gaan over Vietnam en de VS. Verbazingwekkend. Binnen een paar minuten heb je over Amerikanen te horen gekregen dat die van alles een wedstrijd maken, altijd willen winnen en van alles te veel willen. Je hebt een rodeo gezien met jongens op stieren, schoonheidswedstrijden voor meisjes van vier met overambitieuze moeders en een afvalkamp voor dikke kinderen (zesduizend dollar per persoon) – alles sarcastisch becommentarieerd. Je kijkt je ogen uit, ook al ken je de essentie sinds L’Amérique insolite van François Reichenbach (1960). Je bent het met Stef eens dat wat je zag letterlijk en figuurlijk niet al te gezond is, beluistert met een mengsel van instemming en aarzeling zijn boodschap dat het er niet om gaat de beste maar de gelukkigste te zijn (toch ook een wedstrijd) en hoort hem na al dat Amerikaanse streven naar succes en ‘never give up’ afsluiten met ‘jezus, wat ben ik moe, gauw naar huis’. Die VS, daar moet je kennelijk niet wezen.

Trouwens, in Vietnam ook niet. Daar zijn de kinderen juist veel te bescheiden en gehoorzaam en dat komt vooral door twee rare piefen die Boeddha en Confucius heetten. Hij illustreert dat hartverscheurend door twee lootjesverkopende zusjes te tonen, wier moeder chronisch ziek is en vader aan de drank, maar net als broertje vrijgesteld van alle arbeid. Goed, cultuurrelativisme is wellicht doorgeslagen. En Nederlandse kinderen mogen best horen dat ze het mondiaal gezien verdomd goed getroffen hebben. Maar dit is wel erg dik hout van de eurocentrisme-boom.


Stefpacking, VPRO, Nederland 3, vanaf zondag 21 oktober, 19.00 uur. Het België van… op de VPRO-site