Ontspoorde treinbazen

Londen - Zo eens in het half jaar is er op de Engelse televisie wel een documentaire of reportage over de Indiase spoorwegen te zien. Het tonen van deze bouwnijverheid in koloniale dagen gaat meestal gepaard met gepaste trots, bijvoorbeeld wanneer de Victoriaanse gotiek van het centraal station in Bombay in beeld komt, of de Nilgiri-spoorlijn door de bergen van Tamil Nadu. De Engelsen hebben daarentegen minder reden om fier te zijn op hun hedendaagse spoornetwerk. Wat er bij Network Rail de laatste jaren heeft plaatsgevonden, is zelfs godgeklaagd.
De taak van Network Rail is om de stations en spoorwegen te onderhouden. Het bedrijf is in 2002 ontstaan op de puinhopen van Railtrack, de private onderneming die er zowel een technisch als een boekhoudkundig zooitje van had gemaakt. Dat was voor de regering aanleiding om de privatisering deels terug te draaien. Niet helemaal, want Gordon Brown wilde de onderneming wegens een schuld van 23 miljard pond buiten de begroting houden. Als quango is Network Rail daarom aan aandeelhouders noch aan de minister verantwoording schuldig.
Jaarlijks ontvangt de railinfrabeheerder vier miljard pond van de overheid. Niet al dat belastinggeld gaat naar seinen, sporen en stations. De vertrekkende baas Iain Coucher heeft in acht jaar tijd zeker zes miljoen pond weten te incasseren. Van deze buit leeft hij op een landgoed in de Schotse Hooglanden, ‘Iainland’. Hij verplaatst zich in een Aston Martin of een Lamborghini. De trein neemt hij bij voorkeur niet. Volgens het tijdschrift Private Eye had Coucher de beschikking over een creditcard van het exclusieve Coutts, waarmee hij elke dag een ton van de bedrijfsrekening kon opnemen.
Daarnaast blijkt Network Rail geheime rekeningen te hebben lopen in Guernsey en op de Bahamas. Het geld in deze belastingparadijzen zou bedoeld zijn om schikkingen te treffen met vrouwelijke werknemers die beweren te zijn lastig gevallen door het hoofd personeelszaken. Dit heeft in totaal vijftien miljoen pond gekost, geld dat uitstekend gebruikt had kunnen worden om het zwerfvuil langs de sporen op te ruimen. Naar het idee van topman Rick Haythornthwaite - die jaarlijks een kwart miljoen pond krijgt voor een tweedaagse werkweek - zijn de aantijgingen triviaal.
De staatssecretaris van Transport, de Liberaal-Democraat Norman Baker, denkt daar anders over en heeft de nodige kritiek geleverd op Coucher en Network Rail. De Schotse landvoogd heeft gedreigd de politicus voor smaad te dagen zodra hij zijn beschuldigingen buiten het Lagerhuis herhaalt. Bakers baas, de Conservatieve minister Philip Hammond, heeft de toezichthouder opgedragen de zaak te onderzoeken. Een probleem is dat de leden van die waakhond door Network Rail zijn aangesteld. Vooralsnog wil de bewindsman niet overgaan tot volledige nationalisering, een kans om de kostbare fout te corrigeren die de regering-Major heeft begaan.