Onverdraagzaamheid exporteren

Moskou - Ruslands meest opvallende exportproducten zijn olie en gas. Daarmee verdient het land zo'n beetje al het geld dat binnenkomt. Een minder opvallend maar wel pregnant exportartikel is de ondemocratische cultuur. Het gaat dan niet om de georganiseerde misdaad, maar om de desinteresse voor het vreedzaam oplossen van meningsverschillen.
Enkele miljoenen Russen verlieten de afgelopen decennia het land. Onder hen nogal wat joden, begrijpelijk genoeg. Maar wie denkt dat deze immigranten zich - eindelijk! - vrolijk op het vreedzaam samenleven in de liberale democratie werpen, heeft het mis. In de Verenigde Staten is het aantal ex-Russen te klein om echt invloed te hebben op de gang van zaken. Maar hun steun gaat ondubbelzinnig uit naar conservatieve Republikeinen - een onverdraagzame mensensoort. In Israël hebben de bijna één miljoen ex-Russen gewicht van jewelste. Ze zijn de ruggengraat van de partij van Avigdor Lieberman, minister van Buitenlandse Zaken van Israël. En dat landje speelt een rol in de internationale politiek.
Lieberman komt uit Moldavië, een deel van de voormalige Sovjet-Unie dat Russen zo'n beetje als Rusland zien. Naar Geert Wilders’ eigen zeggen is de man een inspiratiebron voor de PVV-aanvoerder. En verdomd. Bazelt Geert over knieschoten voor kruimeldieven, Lieberman wilde eerder Israëlische parlementsleden die met Hamas praten laten executeren. Gaat Geert los op dubbele nationaliteiten, Lieberman wilde het paspoort afnemen van iedere Arabische inwoner van Israël die geen trouw zweert aan de staat. Maakt Geert de Turkse premier uit voor oen, Lieberman meldde de Egyptische president Moebarak (nota bene zijn buurman!) dat hij naar de hel kan lopen.
Toen onlangs de Israëlische minister-president uit Amerika terugkwam van vredesonderhandelingen met de Palestijnen, liet Lieberman in de media optekenen dat voor zijn generatie vrede onbereikbaar is. En voor de volgende ook. Israël zit al met al met de ex-Rus in zijn maag, want er is nauwelijks een land dat deze minister van Buitenlandse Zaken ontvangen wil. Maar het overgrote deel van de Russische Israëliërs is het helemaal met Lieberman eens.
The New York Review of Books haalde twee jaar geleden een van Liebermans bewonderaars aan, die stelde hij dat hij de informele leider van de Russische joden over de hele wereld is. Het is een van de vele tekenen hoe onterecht het laat-twintigste-eeuwse optimisme was dat democratie zich vanzelf verspreidt en vermeerdert. Wie in Rusland opgroeit, zeker als minderheid, leert dat een mep (of twee) een zekerder manier is om vooruit te komen dan duurzaam overleg. En blijkbaar zijn de liberale omstandigheden in democratischer landen niet inspirerend genoeg om die houding ineens af te leggen. Het is bittere ironie dat deze Russische les via Israël naar Nederland reist.