Onzichtbare artiesten

Wanneer je schrijver bent, en je verkoopt geen boeken, en je wordt niet besproken, en de uitgever wil eigenlijk niets meer van je uitgeven, wat is dan nog de reden van je bestaan?
Ik heb dit probleem nauwelijks, eerlijk gezegd, maar een paar vrienden van me wel. Soms zijn dat geen schrijvers, maar beeldend kunstenaars, musici, acteurs. Ze gaan dagelijks naar hun atelier of bureau, maar niemand ziet hun werk - wat moet je dan?
Het zijn onzichtbare artiesten.
Een andere vriend is filosoof. Hij schrijft, want hij stelt dat je als filosoof alleen maar telt als je je filosofische overwegingen hebt opgeschreven, maar niemand krijgt die onder ogen - zelfs niet nu hij ze op zijn blog publiceert, want niemand kent zijn blog.
Al deze vrienden en kennissen leven voor maar één ding: hoop.
Het is niet meer dan misschien de laagste overlevingsstrategie. Net doen of hoop bestaat en valse hoop niet. Hoop als een lot uit de loterij. ‘Eens zal mijn toekomst veranderen, en word ik gezien!’
Louise is een goed actrice, maar ze krijgt geen rollen aangeboden. Ze heeft alles gedaan. 'Desnoods ga ik met welke regisseur dan ook naar bed’, zei ze laatst, 'maar ik schijn domweg te lelijk te zijn, of te slecht.’
'Hoe overleef jij?’
Ze zei: 'Door een mentaliteit te ontwikkelen dat het er niet toe doet.’
Dat doen de anderen ook.
Jan, dichter, zegt: 'Je moet je ego ontwikkelen. Behoorlijk overtuigd van jezelf zijn. Je moet er diep van doordrongen zijn dat je eigenlijk Nobelprijswaardig bent.’
Charles, de filosoof: 'Roem, kwaliteit en toeval horen bij elkaar, maar toeval is het belangrijkste. Door het toeval kan matige kwaliteit opeens worden aangezien voor kwaliteit. Als je daarvan doordrongen bent, en ervan uitgaat dat het toeval jou niet gunstig gezind zal zijn, moet je werken aan je kwaliteit.’
Esther, beeldend kunstenaar: 'Je moet een artistiek leven leiden. Dus je kunst moet in alles zitten. Dus je moet iets artistieks van je boterham maken, van je koffie, van je kleren, van je huis, van je atelier. Dat kan juist heel goed als je niet beroemd bent, of niet verkoopt en niet in de juiste galerieën hangt. Als ik een succesvol kunstenaar zie, is hij vaak burgerlijk.’
Bram heeft een opleiding aan het conservatorium gehad. Hij solliciteerde zich 'een breuk’ bij verschillende orkesten, maar ze namen hem niet aan. Hij geeft nu celloles (zwart) en leeft van een uitkering. 'Het gaat tenslotte om de muziek. Ik speel twee, drie uur per dag buiten mijn lessen om en ik luister veel naar muziek.’
Hoe kijken ze tegen roem aan?
Natasja, de schrijfster: 'We kennen allemaal leeftijdgenoten die succesvol zijn, terwijl we denken: eigenlijk ben ik beter. Jaloezie en rancune zijn dan goede drijfveren om beter te worden.’
Esther: 'Ik verklein mijn gebied. Ik denk: ik kan niet de beste van de wereld zijn, dan maar de beste van het land. Kan ik dat ook niet zijn, dan maar de beste van de stad. Ben ik dat ook niet, dan maar de beste van de straat. Ben ik dat ook niet, dan maar de beste in dit huis. Ergens kom je er wel achter dat het niet gaat om “de beste”, maar of je goed werk maakt. En als dat door niemand wordt gezien, is dat jammer voor hen die het niet zien, maar niet voor jou.’
Louise, de actrice: 'Ik speel elke dag wat ik wil zijn. En zo ga ik ook de straat op. Kost niets. Ik ben net die dichter in de Jordaan die een café binnenloopt, zijn pas gemaakte gedicht voorleest, en dan weer weggaat. Ik beleef plezier aan hem, al weet hij dat niet.’