Ook in Australië staat de persvrijheid onder druk

Sydney – Een groep agenten in burger die ’s ochtends vroeg bij een redactie binnenvalt om urenlang vertrouwelijke communicatie te doorzoeken, op jacht naar de naam van een bron. Een dag eerder: agenten halen het huis overhoop van een verslaggeefster, opnieuw in de hoop een bron te ontmaskeren.

Gebeurde dit vorige week in een autoritair regime waar mensenrechten voortdurend met voeten worden getreden? Mis. Het was in de democratische rechtsstaat Australië. Met de inval bij de Australische staatsomroep abc (te vergelijken met de nos of de bbc) wil de politie meer te weten komen over de totstandkoming van een onthulling van ernstige misdragingen van Australische speciale troepen in Afghanistan. abc ontdekte dat commando’s mogelijk ongewapende burgers doodden. Daarmee is staatsgeheime informatie gelekt, meent de politie. Urenlang ploegden de agenten op de redactie door mails van onderzoeksjournalisten. Vanwege de strenge nationale veiligheidswetten dreigt ook voor de journalisten vervolging.

De andere inval was in het huis van een verslaggeefster van The Daily Telegraph die een jaar eerder een brisant stuk schreef over de Australische geheime diensten. Dat stuk stond los van het verhaal van abc.

Journalisten, omroepbazen, advocaten en oppositieleden spraken schande van de ‘aanval op de persvrijheid’, die ‘duidelijk was bedoeld om te intimideren’. ‘Een zwarte dag voor de democratie’, zo klonk het. De bbc en The New York Times spraken hun steun uit aan de Australische collega’s. Ernstiger is dat een politiek motief wordt vermoed. De onthullingen waarnaar onderzoek wordt gedaan zijn al een jaar oud. Waarom dan nu pas de invallen? De timing is opmerkelijk: de regering van Liberaal Scott Morrison werd enkele weken geleden verrassend genoeg herkozen. Een vermoeden is dat de regering zich nu vrij voelt hard op te treden. De theorie over politieke motieven kreeg extra zuurstof toen bleek dat de politie géén onderzoek doet naar een veiligheidslek dat vermoedelijk uit de regering-Morrison afkomstig is. Morrison maakte er weinig woorden aan vuil. Niemand staat boven de wet en de nationale veiligheidswetten zullen opnieuw worden geëvalueerd, zei de premier.

Tijdens de inval bij abc, waarvan op Twitter live verslag werd gedaan door de chef-onderzoeksredactie, kregen de agenten netjes koffie geserveerd. Australië is immers een beschaafd land. Maar de boodschap was duidelijk: ook in Australië staat de vrije pers onder druk.