Georgetown – Een docent en een toeristengids dagen de regering van Guyana voor de rechter. Troy Thomas en Quadad de Freitas beschuldigen de regering ervan de klimaatcrisis te verergeren, door de olieproductie voor de kust toe te staan. ‘Daarmee wordt het grondrecht van burgers op een gezond milieu geschonden’, stellen de aanklagers. De stap naar de rechter volgt een week nadat Royal Dutch Shell door de Nederlandse rechtbank werd opgedragen haar CO2-uitstoot binnen negen jaar met 45 procent terug te dringen ten opzichte van het niveau in 2019. Deze uitspraak steekt klimaatactivisten wereldwijd een hart onder de riem.

Ook in Latijns-Amerika is de druk op bedrijven en regeringen verhoogd naarmate steeds meer activisten de weg naar de rechtbank vinden. Zo verzocht Our Islands Our Future, de milieugroepering van de Bahama’s, het Hooggerechtshof eind vorig jaar de booractiviteiten van de Bahamas Petroleum Company stop te zetten. Ze verloor de zaak, maar geeft de strijd niet op. Ook in onder meer Brazilië, Colombia en Peru lopen verschillende rechtszaken.

De zaak voor het Grondwettelijk Hof in Guyana is de eerste in zijn soort in het Caribisch gebied. Maar het is niet de eerste van Thomas, hoofd van de faculteit natuurwetenschappen van de Universiteit van Guyana. Eerder klaagde hij het nationale Milieu Beschermingsagentschap (epa) aan. Hierbij ging het om de duur van de milieuvergunningen van ExxonMobil, die veel langer was dan wettelijk is toegestaan. De rechter oordeelde dat ExxonMobil haar vergunningen dit jaar al moet vernieuwen, negentien jaar eerder dan gepland.

De kust van Guyana is in enkele jaren uitgegroeid tot een van ’s werelds belangrijkste nieuwe olie- en gasvoorraden van het afgelopen decennia. In april ontdekte de Amerikaanse oliegigant ExxonMobil nog een nieuwe bron, daarmee staat de teller op 19. Thomas verzoekt het Hooggerechtshof nu om de operaties van ExxonMobil ongrondwettelijk te verklaren. Hij herinnert zijn regering eraan dat Guyana in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs heeft ondertekend, met als doel de wereldwijde klimaatopwarming te beperken. ‘Daarin staat dat Guyana een koolstofarm ontwikkelingstraject zal volgen’, staat in het verzoekschrift. Dat jaar werd de eerste oliebron ontdekt.

De zaak is inmiddels in behandeling genomen, en daarmee is de druk bij ExxonMobil opgevoerd. Want ook in de raad van bestuur van de Amerikaanse oliemaatschappij beweegt er wat. Het activistisch beleggingsfonds Engine No.1 veroverde recentelijk nog een derde bestuurszetel. Ook dat fonds wil dat het bedrijf sneller actie onderneemt om klimaatverandering tegen te gaan.