Oorlog zonder helden

Kathleen Vereecken
Lara & Rebecca: In de schaduw van het gele huis (15+)
Querido, 179 blz., € 13,95

Een reis naar Louisiana, een lange boottocht door de moerassen en één welbepaalde plantage vormden de inspiratiebron voor Lara & Rebecca, de nieuwe adolescentenroman van de Vlaamse Kathleen Vereecken. Indringend maar zonder overdreven sentiment vertelt zij over de gecompliceerde vriendschap tussen een blanke plantersdochter kort voor, tijdens en na de Amerikaanse Burgeroorlog (1860-1865).

Met de imponerende romans over het Amerikaanse Zuiden ten tijde van de Burgeroorlog in het achterhoofd is het gewaagd van Vereecken dit onderwerp aan te pakken. Haar kracht is dat ze in een heel eigen sobere stijl twee sterke levensechte (vrouwen)karakters vormgeeft, die beurtelings een bekend verhaal zodanig opnieuw vertellen dat je het niet snel vergeet. Net als in haar jeugdroman Wreed schoon (2001) – over het leven van een jonge vrouw na de Eerste Wereldoorlog – roept de schrijfster met sprekende beelden het onzegbare van (oorlogs)ervaringen op, met alle gevoelens van eenzaamheid, verdriet over verloren vriendschappen en verlangen naar vrijheid die daarbij horen.

Wanneer Lara, enig kind en opgegroeid met Rebecca – vanwege het ‘zwakke vlees van Meester’, zoals Rebecca tegen het einde terloops ontdekt – definitief afscheid moet nemen van Rebecca omdat dier ‘geest te groot is geworden’ en ze klaar is voor het monotone geestdodende veldwerk, ‘suikerriet kappen, planten, wieden, kappen, planten, wieden, kappen’, geeft ze je een filmisch beeld dat meer zegt dan welke monologue intérieur dan ook: ‘Ik keek haar lang na (…) tot ze de hut binnenging. En ik stond nog steeds te kijken toen ze naar het veld liep, steeds kleiner werd, tot ze niet meer was dan een van de vele naamloze negers die zich bukten en aan het werk gingen.’

Rebecca’s verhaal loopt historisch gezien parallel aan dat van Lara, maar is veel meer een verhaal van hoop. Ook hier sprekende zintuiglijke waarnemingen. De oorlog noemt ze ‘een kriebelig wollen vest dat went: een beetje maar nooit helemaal’. Als ze haar moeder dwingt te vertellen wie haar vader is, klinkt haar moeders zucht diep, ‘alsof ze haar adem al heel lang ingehouden had. Haar hele leven lang.’

Of Lara en Rebecca, die haar bloedband met Lara geheimhoudt, hun vriendschap na de oorlog weer oppakken, is aan de lezer. En dat past in deze mooie tijdloze vertelling over een oorlog zonder helden, waarin onuitspreekbare gevoelens knap worden gesuggereerd en je doen inzien ‘dat het echte leven vele gezichten heeft’.