Oostenrijk

Oostenrijk: keizer Otto von Habsburg (1912)

Otto von Habsburg, hoofd van het Huis van Habsburg, vierde op 20 november 2002 zijn negentigste verjaardag in Wenen, maar uitzicht op herstel van de Hongaars-Oostenrijkse dubbelmonarchie, waarvan zijn vader Karel I de laatste keizer was (1888-1922), is er nog altijd niet. Inmiddels begint het gedachtegoed van de voormalige europarlementariër op z’n zachtst gezegd nogal excentriek te worden. «Het Pentagon is een joodse organisatie», aldus de Kaiserliche Hoheit verleden jaar in een interview met het Weense weekblad Zur Zeit, dat hem aan de vooravond van zijn verjaardag uitgebreid aan het woord liet over zijn visie op de wereldpolitiek. Daarbij legde de voormalige vertegenwoordiger van de Duitse CDU in het europarlement uit dat er in de VS een strijd gaande was tussen «de joodse haviken van het Pentagon» en de «zwarte duiven van het State Department». De politiek van Sharon in Israël zou erop gericht zijn «alle Arabieren uit te roeien» en de Russische president Poetin werd omschreven als «tegelijkertijd nationaal en socialistisch».

Het vraaggesprek kwam Habsburg op een lading van kritiek te staan, maar toen de Oostenrijkse tv-zender ORF hem om een verklaring vroeg, zei de negentigjarige zich niet met «zulke kleinigheden» bezig te willen houden. De Oostenrijkse premier Schüssel schoot de jubilaris te hulp: «U heeft uitgesproken wat u denkt, wat u meent.»

Ook met de opvolger van Otto, zoon Karl Habsburg, loopt het de laatste tijd stroefjes. In 1999 zag Karl zijn glanzende carrière als Oostenrijks europarlementariër stranden. Hij werd beschuldigd van zwendel met gelden van de charitatieve instelling World Vision. Geld van die organisatie was in grote sommen overgemaakt naar de Pan Europa Beweging, de virulent anticommunistische (lees: anti-Russische) organisatie die Otto von Habsburg in de jaren dertig in het leven riep en die door zoon Karl was overgenomen. Volgens het accountantsbureau KPMG zou er in 1996 een bedrag van rond de 640.000 shilling van World Vision uiteindelijk in de verkiezingskas van Karl Habsburg terecht zijn gekomen. De affaire bleef schimmig, maar het betekende wel het einde van de politieke loopbaan van zoon Karl. Die moest verleden jaar genoegen nemen met de nieuwe functie van directeur van de Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO), de in Den Haag gevestigde organisatie van geknechte en landloze volkeren die indertijd op instigatie van de Tibetaanse Dalai Lama is opgericht. Daarnaast blijft Habsburg jr. actief als voorzitter van de in Aken gevestigde Pan Europese Unie. Vader Otto was overigens woedend. «Mijn zoon was een uitstekende europarlementariër. Er is karaktermoord op hem gepleegd. Dat is een schandalige, onjuridische zaak geweest.»

Eén troost voor Karl: president van Oostenrijk had hij toch nooit kunnen worden. De Oostenrijkse grondwet verordonneert nog steeds dat drie categorieën mensen niet in aanmerking komen voor het ambt van president: beroepsmisdadigers, dronkaards en Habsburgers. De enige hoop is dus het herstel van het keizerrijk dat met de Eerste Wereldoorlog verloren ging. Otto von Habsburg, die in 1961 officieel afstand heeft moeten doen van de keizerlijke titel, heeft zich over die mogelijkheid altijd diplomatiek op de vlakte gehouden. Tegenover De Groene verklaarde hij in 1997: «Mij werd vaak gevraagd of ik nu republikein ben of monarchist. Ik ben noch het een noch het ander, ik ben een legitimist. Ik ben voor een legitiem regime. Zoals het absurd zou zijn om in Spanje een republiek te proclameren, zo zou het grotesk zijn om in Zwitserland de monarchie uit te roepen.»

In ieder geval heeft Habsburg geen gering gewicht in de politieke schaal gelegd. Als voorzitter van de Pan Europese Unie was hij een van de grote gangmakers bij het oprollen van het IJzeren Gordijn. In 1989 was Habsburg de beschermheer van de beroemde picknick van de Pan Europese Unie aan de Hongaars-Oostenrijkse grens. Honderden DDR-burgers vluchtten daarbij naar het Westen, nadat dochter Walburga hoogstpersoonlijk het prikkeldraad had doorgeknipt. Volgens ex-DDR-premier Honecker was Otto von Habsburg zelfs de hoofdverantwoordelijke voor de val van het communisme. Zoeter had de wraak van een verdrongen keizer niet kunnen zijn.