Op Aruba staan euro’s tegenover autonomie

Oranjestad – Het was toch weer even schrikken, met name voor veel oudere Arubanen: in de strijd tegen Covid-19 zijn bingoavonden voorlopig verboden, zo bepaalde de Arubaanse overheid begin september. Onlogisch was de nieuwe maatregel niet. De zo gevreesde tweede golf heeft de afgelopen anderhalve maand geleid tot zo’n vijftienhonderd besmettingen en twintig sterfgevallen. In een brandbrief aan de bevolking meldde de Asociacion di Specialista van het Horacio Oduber Hospital dat het vijf voor twaalf is en dat, als er niets verandert, ‘het ziekenhuis binnenkort geen veilige zorg meer kan leveren’.

Ondertussen staan de hotels leeg. Met een bezettingsgraad van zo’n 85 procent lukt het al nauwelijks om de overheidsfinanciën op orde te houden en nu de toeristenstroom grotendeels is opgedroogd, zijn de sociaal-economische problemen enorm. Het overleg met Nederland over leningen verloopt moeizaam. Aruba heeft geld nodig, maar vindt de voorwaarden die Den Haag stelt buitenproportioneel. Vooral de manier waarop Nederland controle wil uitoefenen op de Arubaanse bestedingen van het geleende geld levert veel weerstand op. ‘We worden weer een kolonie, de tijd van de wic komt terug’, zegt Ricardo Croes, parlementariër van de kleine coalitiepartij red. Premier Evelyn Wever-Croes, nichtje van Betico Croes, de grote man achter Aruba’s status aparte binnen het Koninkrijk, zit in een dilemma waarbij euro’s staan tegenover autonomie.

‘Nederlandse steun is absoluut noodzakelijk’, zegt Armand Hessels, voorzitter van de Stichting Deugdelijk Bestuur Aruba. ‘We moeten natuurlijk minder afhankelijk worden van het toerisme, maar als Aruba financieel wil overleven, is het onvermijdelijk om het overheidsapparaat te saneren.’ Juist deze aanbeveling is sinds de status aparte in 1986 door opeenvolgende regeringen stelselmatig genegeerd. Hessels vraagt zich af of het huidige systeem gebaseerd op politieke partijen niet beter kan worden vervangen door een andere, meer directe vorm van volksvertegenwoordiging. Er gaan inmiddels ook stemmen op om een referendum te houden over de staatkundige verhouding met Nederland. Zou Aruba de status van autonoom land niet beter kunnen inruilen voor die van bijzondere gemeente?

Ondertussen loopt iedereen met mondkapjes, is er een samenscholingsverbod en geldt er sinds begin september weer een avondklok om de bevolking tot thuisblijven te dwingen. Op strengere maatregelen, zoals een lockdown, zit niemand te wachten. Kapper Santiago is wat dit betreft duidelijk: ‘Als ik mijn barbershop weer moet sluiten, ga ik de straat op. Ik heb nog wel wat autobanden die ik in de fik kan steken.’