TELEVISIE

Op lengte

Kort!

Twee jonge vrouwen, opgewonden omdat de een net ontdekt heeft zwanger te zijn. Ze gaan naar een feestje bij haar nog onwetende vriend. Ze geeft hem een cadeautje waar hij lullig op reageert. Ze vertelt het niet. Ze gaat, alleen, naar het dak en kijkt uit over de avondlijke stad. Vriendin komt naast haar zitten. Dan vriend ook, met het cadeautje - sigaretten van het verkeerde merk. Hij maakt het goed door op te steken. Zij weigert de hare (‘ik moet tóch stoppen’), maar niet de verzoening. Heeft hij de hint begrepen? Sirenes. Alle gasten komen het dak op en het bombardement begint. Zoals elke avond om deze tijd. Ademloos kijkt iedereen naar de vlammen, een wijk verderop. Belgrado 1999.
Dit is fictie, maar 'bombardementje kijken’ als naar vuurwerk, vol gemengde gevoelens, was praktijk. Prachtig, dit Sunset from a Rooftop. Servo-Kroatisch gesproken maar onderdeel van lichting 2009 van Kort! (NPS, inmiddels NTR). Regisseur en scenarist Marinus Groothof. Mirakels hoe je in tien minuten zo veel zo indringend kunt vertellen. Een 'filmpje’ maar dan louter vanwege de lengte.
Aanleiding tot deze lof is dat Sunset en de andere negen films van afgelopen seizoen vrijdag te zien zijn, inclusief gesprekken met de jonge makers. Maar er is meer. Op het Filmfestival gaan, dinsdag 28 september, de films van Kort! 2010 in première. Tiende jaargang, dus totaal zijn er honderd gemaakt die die dag beschikbaar komen in een dvd-box. Bovendien brengt de NTR ter gelegenheid van het decennium zaterdag De lange nacht van de korte film, gewijd aan dat in populariteit toenemende genre (en niet alleen aan Kort!).
Op de site van het Filmfestival schreef auteur Mieke de Jong als ervaringsexpert (niet alleen is ze schrijfster van prachtscenario’s als Ochtendzwemmers, Lepel, Knetter en Oorlogswinter, maar ook van drie Kort-jes) een column over het eigene van korte films. Makkelijker dan het schrijven van een lange film is het al zeker niet. 'Een korte film is een dwingeland. (…) Ieder beeld moet staan als een huis, de dialoog mag geen woord te veel bevatten en karakters moeten zichzelf in korte tijd kenbaar maken, zonder dat ze cliché of plat worden.’
Tijd heeft de maker niet: kijkers moeten meteen verleid zich over te geven aan een betovering, een microwereld waarin ook het Grote is te zien. Dat is inderdaad razend moeilijk, gezien minder geslaagde pogingen. Lange films kunnen veel te lang zijn (zoals steeds meer boeken veel te dik), een matige of slechte korte film kan gevoelsmatig bar lang duren. Terwijl een geslaagde doet verlangen naar veel meer, terwijl smaak en geur bij veel meer nu juist minder intens zouden worden. Maar een korte film kan ook te lang lijken omdat hij zo goed is. Weer uit lichting 2009: Met je mooie haren van regisseur Rutger Veenstra en scenarist Bastiaan Tichler dwingt de kijker zich af te vragen of hij zelf handelend op zou treden als getuige van mishandeling. Juist de twijfel daarover maakt dat het geweld eindeloos lijkt te duren. Vrolijk kan het ook, gezien Zwemparadijs van Lodewijk Crijns, scenario Lotte Tabbers en Anne Barnhoorn. Twee meisjes, tien of elf, servet maar met beginnend oog voor tafellaken, worden door moeder bij het tropisch zwembad afgezet. Wat ze daar meemaken aan leuks en gruwelijks dankzij volwassenen maar vooral pubers, wordt in hoog tempo en buitengewoon herkenbaar en geestig getoond. Op de terugweg vraagt mama of het leuk was. Kijk naar hun reactie en zie hoe verrukkelijk korte film kan zijn.

Kort! 2009. NTR, vrijdag 24 september, Nederland 2. 23.15 uur. De lange nacht van de korte film. NTR, zaterdag 25 september, Nederland 2, 23.15 tot zondag 8.00 uur (!)