Oppositieleidster is voor Zuid-Afrikanen een baken van hoop

Kaapstad – De jonge vrouw op de voorste rij steekt haar hand op: ‘Kunt u ons hoop geven? Wij zijn de wanhoop nabij.’

In het Cape Town’s Fugard Theatre wordt de autobiografie van voormalig oppositieleider en president van de West-Kaapprovincie Helen Zille gepresenteerd. Vrijwel alle plekken zijn bezet.

Zille’s Not Without a Fight blijkt een pil van ruim duizend bladzijden. Op het podium vertelt de auteur over haar joodse achtergrond, haar eetstoornissen, haar tijd als journalist, de apartheidjaren toen zij en haar echtgenoot onderdak boden aan gezochte zwarte activisten, haar gevechten om de Democratic Alliance om te vormen van een lachwekkende partij voor blanke liberalen (1,73 procent bij de verkiezingen van 1994) tot de grootste, multiraciale oppositiepartij (22,23 procent in 2014).

De aanwezigen luisteren ademloos. Zij beschouwen de onvervaarde 65-jarige blonde vrouw, die dankzij botoxbehandelingen frisser oogt dan ooit tevoren, als een baken van hoop in deze barre tijden. Want buiten is het minder gezellig dan in het theater met zijn kaas en wijn. Studenten van talloze universiteiten zorgen er al weken voor dat de deuren van de instellingen gesloten blijven. De protesten gaan gepaard met geweld en vernielingen. Daarnaast hebben we net op de radio kunnen horen dat de openbare aanklager de minister van Financiën voor het gerecht zal dagen vanwege fraude. Iedereen weet dat het hier hoog spel betreft in een strijd tussen verschillende facties binnen het regerende anc. De financiële wereld houdt daar niet van, en de Zuid-Afrikaanse rand kelderde. En dan is er het probleem van ‘inkapseling van de staat’ door de Indiase zakenfamilie Gupta. Ombudsman Thuli Madonsela heeft er een rapport over geschreven, maar president Jacob Zuma, een van de respondenten, probeert te voorkomen dat dat in de openbaarheid komt. Junk-status lijkt nabij.

Vandaar de vraag van die vrouw op de voorste rij. Zille steekt haar kin omhoog. Ze citeert de Amerikaanse politieke wetenschapper Francis Fukuyama die in zijn werk over politieke orde drie factoren noemt die essentieel zijn voor een goed functionerende maatschappij: rechtsstaat, toerekenbaarheid en een bekwame overheid. ‘En dat is de driepoot waarop onze grondwet berust’, bezweert Zille. ‘De komende vijf, zes jaar worden niet makkelijk, maar de basis is er.’ De jonge vrouw zucht.