TELEVISIE  SpangaS

Optimistisch sprookje

Als de school van Prem de treurigste van Nederland is, met kinderen geknakt door failliet onderwijs (volgens de maker), dan is SpangaS de leukste (volgens de makers). SpangaS is een dagelijkse (!) NCRV-dramaserie voor de jeugd die speelt op een school voor voortgezet onderwijs. Kijkcijferknaller, dus ze doen iets heel erg goed. Mijn kleindochters van acht en tien zijn fan en dat blijkt geen wonder, want het kijktijdaandeel van kinderen tussen negen en twaalf is bijna 45 procent en dat van de meisjes bijna zestig procent. Die hebben dus het type gemeenschappelijke kijkervaring dat bestond in de tijd dat er maar twee netten waren en dat verder alleen nog voorkomt bij het WK voetbal.
SpangaS wil geen soap genoemd worden maar heeft er wel een aantal kenmerken van en dat zou vele verantwoorde ouders tot scepsis kunnen brengen. Ik ving er wel eens een flits van op maar voelde geen aandrang echt te gaan kijken. Logisch: andere doelgroep kun je zeggen – maar goede kindertelevisie is gewoon altijd goede televisie en niet alleen leuk en/of mooi voor kinderen, zoals veel ouders en grootouders zullen beamen. Omdat ik gevraagd werd voor een debat over de serie moest ik onderzoeken of mijn intuïtie en gebrek aan nieuwsgierigheid terecht waren geweest. Wat ik met lichte tegenzin begon werd een plezier omdat een deel van mijn kwalificaties en vermoedens vooroordeel bleek. Dat plezier ontstond niet zozeer door artistiek genot – er moet ook wel erg veel in korte tijd voor weinig geld geproduceerd worden – maar door andere kwaliteiten, vooral liggend in intenties en sfeer.
SpangaS is een optimistisch sprookje in de vermomming van een reëel bestaande scholengemeenschap, bevolkt door alle typen pubers die je kunt bedenken. De arena is ideaal: op school zijn immers weinig volwassenen en talloze jongeren die zichzelf, elkaar, de wereld en hun plaats daarin uitvinden en onderzoeken. De populatie is spiegel van de veelkleurige maatschappij. Dat is vanzelfsprekend en wordt niet geproblematiseerd. Wel zitten er educatieve aspecten in – viering suikerfeest, Marokkaanse bruiloft, kledingvoorschriften – maar die zijn organisch verweven in de jongerenavonturen. In de voor ons uitgekozen afleveringen (de serie loopt al sinds 2007) zat ook wat dramatechnisch de ‘homolijn’ wordt genoemd: Flip wordt verliefd op de beste vriend van zijn tweelingbroer Tobias. Het blijkt wederzijds – sterker, er wordt gezoend. Dat mag in de werkelijkheid normaal zijn, dat is het in drama veel minder, laat staan in jongerendrama, laat staan in drama dat gaat over jongeren maar in eerste instantie bedoeld is voor kinderen: negen tot twaalf is doelgroep één en pubers die mee blijven kijken (en die zijn er volop) worden als verheugende bijvangst beschouwd.
De liefdesscène is mooi, licht ontroerend gedaan. De problemen die Tobias met die nieuwe werkelijkheid krijgt (schrik, boosheid, jaloezie, eenzaamheid, solidariteit) zijn goed uitgewerkt zonder dat het te zwaar wordt. Zoals de hele serie licht is (wat je van de meestal zompige soaps niet kunt zeggen), optimistisch en vol grapjes, tegen comedy aan. De acteerprestaties zijn sterk wisselend, zoals ook filmische kwaliteit, scenario en dialogen. Maar het heeft onmiskenbare kwaliteiten die het tot aanwinst voor kinderdramaland maken. SpangaS wordt gemaakt voor te weinig geld, maar door zijn frequentie slokt het een fiks deel van het budget voor kinderdrama op. Het is en blijft een schandaal dat er voor kindertelevisie per uur veel minder geld beschikbaar is dan voor ‘gewone’ televisie. Als politiek en omroepmanagers daar nou eens iets aan deden.

SpangaS, Z@pp, NCRV. Dagelijks 18.00 uur, Nederland 3. Herhalingen alle afleveringen: zaterdag 10.55 uur, zondag 17.05 uur, Nederland 3