Eigen Volk #15

Orbán versus Sargentini

De Hongaarse premier Viktor Orbán leed deze week een gevoelige nederlaag in het Europarlement tegen de Nederlandse parlementariër Judith Sargentini. Het parlement gaat een strafprocedure tegen Hongarije in gang zetten. De GroenLinks-politica botste met de Hongaar, maar is blij en opgelucht over het resultaat.

Binnen rechts-nationalistisch Europa wordt de Hongaarse premier Viktor Orbán gezien als een held, omdat hij tijdens de vluchtelingencrisis van 2015 de Hongaarse buitengrens van de EU afsloot met een hek. Hierdoor kwam er via deze weg geen asielzoeker meer binnen. Maar door zijn autoritaire binnenlandse beleid hangen hem EU-sancties boven het hoofd.
In Straatsburg hangt op dinsdag de spanning in de lucht, want Orbán is in aantocht om zijn belangen te verdedigen tegen het rapport van Judith Sargentini (GroenLinks). Zij deed namens het parlement onderzoek naar de situatie in Hongarije en presenteert in de plenaire zaal haar bevindingen. Als ze van wal steekt, is Orbáns stoel nog leeg. ‘Vandaag debatteren we over de rechtsstaat, democratie en grondrechten in Hongarije,’ zegt ze, waarna ze zich afvraagt in welke staat de EU verkeert. Plots wandelt Orbán de zaal in, waardoor ze opnieuw moet beginnen – later zal ze horen dat hij steevast te laat komt en dat deze actie geen toeval is.

Voorafgaand aan het debat heeft Sargentini twee inschattingen gemaakt: de Hongaar zal in het debat stampij maken en ik kan daarin meegaan of ik kan mijn eigen verhaal houden en niet in zijn stijl meegaan. Ze kiest voor het laatste, waardoor de verschillen tussen haar en Orbán beter zichtbaar worden. Op deze manier wil ze twijfelende collega’s over de streep trekken. Als het aan Sargentini ligt, begint het parlement een artikel 7-procedure. Dit is een Europese noodrem voor lidstaten die de EU-waarden uithollen. Hongarije kan dan zijn stemrecht verliezen in de raad van regeringsleiders.

Sargentini vertelt dat het in Hongarije slecht gesteld is met de mensenrechten en het vrije woord. De waarden van de EU staan er onder druk en de corruptie is groot. ‘De Hongaarse regering heeft onafhankelijke media effectief tot zwijgen gebracht. Door de academische wereld aan de leiband te houden, zullen toekomstige generaties het kritisch denken niet leren waarderen.’ Ook zegt ze dat onafhankelijke rechters zijn vervangen en kleine kerkgenootschappen zijn gesloten. Orbán schudt nee. Hij kijkt in de richting van de Europese Volkspartij (EVP), de christen-democratische fractie waartoe zijn Fidesz-partij behoort. Sargentini wil juist deze collega’s overtuigen van haar rapport, want alleen met hun stemmen kan ze de benodigde tweederde meerderheid krijgen voor de artikel 7-procedure.

Nadat de GroenLinks-politica is uitgesproken, neemt Orbán het woord. ‘Ik weet dat u al een besluit genomen heeft, dat de meerderheid van u het rapport goedkeurt en dat mijn toespraak uw mening niet zal veranderen. Toch ben ik hier vandaag, want u gaat niet alleen een regering maar een land en een natie veroordelen’, zegt de premier. Voor Hongaren zijn vrijheid en democratie ten opzichte van de EU een kwestie van eer, zegt de premier. ‘U beledigt de Hongaarse natie.’ Er wordt volgens hem een volk uitgesloten. ‘Meer dan vijftig procent van de mensen heeft voor onze regering gestemd. Wij van Fidesz zijn de meest succesvolle partij. De liberalen zijn niet blij met ons succes, maar wraak nemen is toch wel het ergste.’ Hij krijgt bijval van UKIP-voorman Nigel Farage, die hem uitnodigt om bij de ‘Brexit-club’ te komen. Orbán lacht en zegt: ‘Wij laten ons niet door uw leugens chanteren. Hongarije zal de grenzen van de EU blijven beschermen en de illegale migranten tegenhouden.’

Aan het einde van het debat geeft Sargentini hem een hand. Orbán kijkt haar in de ogen aan en vertrekt om een persconferentie te houden. ‘Hongarije blijft in de EU en mijn partij blijft onderdeel van de EVP’, zegt de premier tegen de journalisten. Hij benadrukt dat 37 onderdelen van het rapport ‘niet kloppen’ en blikt vooruit op de Europese verkiezingen van volgend jaar. ‘De verkiezingen zullen draaien om één groot onderwerp: migratie. Wij voeren campagne in Hongarije. Dat wij nu van dit alles worden beschuldigd, is absurd. Dit zullen we tijdens de campagne blijven herhalen.’ Orbán wil dat de EVP zijn standpunten over migratie overneemt. Hongarije heeft een hek gespannen langs de buitengrens van de EU, waardoor asielzoekers worden buitengehouden. Nu slacht de EU haar grenswachters, meent hij. ‘Als de EVP onze visie niet omarmt, zullen kiezers volgend jaar weglopen en krijgen de euro-sceptische partijen in het Europarlement de overhand. Dan is het verhaal van het Europese project voorbij.’

Over Sargentini en haar werkwijze is hij resoluut. ‘De Europese Commissie heeft geen officiële fact finding-missie naar Hongarije gestuurd. Die heeft niet eens een officiële delegatie gestuurd. Mevrouw Sargentini is privé langsgekomen en daarom is het onmogelijk om een goed, objectief rapport te krijgen. Mensen worden nu bedrogen, want wij kregen geen kans om te reageren.’ Hierna vertrekt Orbán om de EVP-fractie te overtuigen van zijn gelijk.

Na afloop spreek ik met Sargentini. Wat vindt zij van de uitlatingen van de Hongaarse premier over haar missie? ‘Ik voorzag dit, maar er was in het parlement geen meerderheid voor een officiële delegatie. Daarom heb ik het als individueel parlementslid aangepakt’, vertelt ze. Wel had de parlementariër in Boedapest een ontmoeting met de minister van Buitenlandse Zaken. ‘Er waren veel journalisten opgetrommeld die me na afloop van het gesprek op straat belaagden. Ze vroegen: waarom haat u ons zo?’ Sargentini wilde oversteken, maar de stoplichten stonden op rood en ze kon niet weg. Tegelijkertijd gaf de minister een persconferentie over wat ze niet begrepen had en verkeerd deed. ‘Het was een georkestreerde show van de Hongaarse regering.’ Sargentini heeft twee dagen in het land met allerlei mensen gesproken, waaronder in het detentiecentrum voor asielzoekers bij de grens. ‘Toen het rapport openbaar was, heeft Orbán inzage gekregen, net als iedereen.’

Terug naar het Europarlement, waar een dag na Orbáns bezoek de stemming volgt. In de plenaire zaal zijn alle ogen gericht op het smaldeel van de EVP, die als grootste fractie een beslissende stem heeft. Voorman Markus Weber (CSU) heeft eerder besloten om de stemming vrij te laten zijn, zo weet Sargentini al een tijdje. Ook weet ze dat József Szájer, de delegatieleider van Orbáns partij Fidesz, binnenskamers tegen haar heeft gepleit.

Desalniettemin stemmen de meeste EVP-parlementariërs voor Sargentini’s inzet, waaronder de CDA’ers. In totaal stemmen 448 van de 751 europarlementariërs voor en de artikel 7-procedure wordt voor het eerst in de geschiedenis van de Unie ingezet. De zaal applaudisseert en de GroenLinks-politica staat op. Ze is zichtbaar blij en geroerd. De maandenlange campagne van de Hongaren tegen haar heeft niet gewerkt. Achteraf zegt ze: ‘Ik was heel erg opgelucht. Het verliezen hiervan was een afgang voor Europa en zou niks hebben opgelost, want dan hebben anderen een excuus om dit gedrag en beleid van Orbán naast zich neer te leggen.’ Het voorstel gaat nu naar de Europese raad van regeringsleiders, die erover moet beslissen. Orbán stapt naar het Europees Hof in Luxemburg. Sargentini: ‘Opnieuw zal hij dit doen voor binnenlandse consumptie, want dit levert weer mooie artikeltjes op in de Hongaarse kranten.’


Deze blogreeks wordt mede mogelijk gemaakt door Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.